Zes Utrechtse wetenschappers ontvangen Europese miljoenenbeurs voor vernieuwend onderzoek
Zes wetenschappers verbonden aan de Universiteit Utrecht (UU) en het UMC Utrecht hebben van de European Research Commission (ERC) een prestigieuze ERC Starting Grant toegekend gekregen ter waarde van 1,5 miljoen euro per stuk. Deze financiële injectie stelt de onderzoekers in staat om een eigen onderzoeksteam samen te stellen, een eigen project op te zetten en vernieuwende ideeën verder uit te werken.
De toegekende beurzen gaan naar de onderzoekers Olia Kanevskaia, Peter Koymans, Deni Mazrekaj, Yichen Rao, Kimberly Siletti en Evita Wiegers.
Overzicht van de laureaten en hun projecten
Handel in conflictgebieden (ConTraDiCT)
Dr. Olia Kanevskaia ontving de beurs voor haar project over de paradoxale handel van de Europese Unie met politiek gevoelige regio’s en conflictgebieden. Hoewel de EU illegale bezettingen veroordeelt, blijft zij vaak een belangrijke handelspartner, zoals blijkt uit import uit Israëlische nederzettingen en handelsovereenkomsten met Marokko die zich uitstrekken tot de Westelijke Sahara. Het ConTraDiCT-project onderzoekt hoe het begrip ‘oorsprong’ binnen het EU-recht herijkt kan worden om handelsbeleid beter te verbinden met internationale rechtsverplichtingen. Dit gebeurt door middel van juridische analyses en empirisch onderzoek naar douaneregels, consumentenperceptie en het verband tussen territorium en herkomst.
Aritmetische statistiek en getaltheorie
Dr. Peter Koymans richt zich binnen zijn project op de aritmetische statistiek, een jong vakgebied dat een sterke vlucht nam na een doorbraak van Harvard-wiskundige Alexander Smith in 2017. Samen met een collega leverde Koymans eerder al het bewijs voor het Stevenhagen-vermoeden. In dit nieuwe ERC-project wil hij bestaande technieken aanscherpen en nieuwe methoden ontwikkelen. Het uiteindelijke doel is om een uitgebreide toolbox te creëren voor het oplossen van wiskundige vermoedens en het verkrijgen van dieper inzicht in gehele getallen, wat op termijn ook toepassingen kan hebben voor veilige encryptie.
Het ‘jongensprobleem’ in het onderwijs (AFAM-GAP)
Socioloog Dr. Deni Mazrekaj onderzoekt met het project AFAM-GAP waarom jongens in bijna alle Europese landen achterblijven bij meisjes in het onderwijs. Om deze groeiende achterstand – ook wel het ‘boy problem’ genoemd – te doorgronden, gebruikt het project uiteenlopende gezinsvormen als een natuurlijk laboratorium. Hierbij wordt gekeken naar de rol van onder meer ouderlijke genderrollen, broers en zussen, en gezinsbeleid. Mazrekaj combineert hiervoor bevolkingsregisters uit Denemarken, Zweden en Nederland met nieuwe enquêtes, interviews en quasi-experimentele methoden.
AI-infrastructuren en mondiaal kapitalisme (CHAINS)
Dr. Yichen Rao onderzoekt met het CHAINS-project hoe Chinese e-commerce- en AI-systemen het mondiale kapitalisme transformeren. Platforms als AliExpress, Shein, Temu en TikTok Shop fungeren steeds vaker als digitale infrastructuur waarmee mensen wereldwijd in hun onderhoud voorzien. Het project bestudeert hoe ondernemers deze systemen inzetten om werk te automatiseren en kleine bedrijven te starten. Door middel van etnografisch onderzoek brengt Rao in kaart hoe deze digitale infrastructuren naast economische autonomie en creativiteit ook nieuwe vormen van onzekerheid en afhankelijkheid creëren.
Ontwikkeling van zenuwcellen (ConStruct)
Dr. Kimberly Siletti richt zich op de vraag hoe de enorme diversiteit aan zenuwcellen in het brein ontstaat en hoe deze cellen tijdens de ontwikkeling de juiste verbindingen leggen. Samen met haar onderzoeksgroep volgt zij bij muizen – specifiek in het netvlies en het visuele hersengebied – hoe cellen en hun connecties veranderen. Door verbindingen gericht te verstoren, onderzoekt het team welke moleculen hierbij sturend zijn. Deze inzichten kunnen op de lange termijn bijdragen aan de studie naar psychiatrische stoornissen, ontwikkelingsstoornissen en aandoeningen waarbij zenuwcellen afsterven.
Bron: Universiteit Utrecht