Zeldzaam vierde-eeuws Odyssee-fragment ontdekt in Utrecht

Wie door de archieven van de Universiteitsbibliotheek Utrecht bladert, komt soms eeuwenoude schatten tegen. Onderzoeker dr. Mark de Kreij van de Radboud Universiteit heeft daar tijdens een publicatieproject een uiterst zeldzaam fragment van Homerus’ beroemde epos de Odyssee opgespoord.

Het beschadigde en verkleurde perkamentje was decennia lang aangezien voor een onbeduidende zevende-eeuwse tekst en lag verstopt tussen een verzameling vroeg-christelijke manuscripten. Die collectie werd halverwege de twintigste eeuw door de Universiteit Utrecht aangekocht. Toen De Kreij de minuscule lettertjes onder de loep nam, herkende hij al snel typische Homerische woorden.

Zeldzame wereldwijde vondst

Het stukje perkament blijkt afkomstig uit de derde of vierde eeuw na Christus. Wereldwijd zijn er slechts zo’n dertig van dit soort vroege fragmenten bekend. Het gaat om verzen uit het twaalfde boek van de Odyssee, het cruciale moment waarop godheid Helios ontdekt dat de bemanning van Odysseus zijn heilige vee heeft opgegeten. Deze gebeurtenis vormt een belangrijk keerpunt in het klassieke verhaal.

Volgens de onderzoekers deed het dubbelzijdig beschreven blaadje destijds waarschijnlijk dienst als een soort historische pocket-editie, vergelijkbaar met het formaat van een moderne e-reader, die rond het jaar 300 gretig werd gelezen in Egypte.

Wetenschappelijke publicatie

De ontdekking werpt nieuw licht op de populariteit van de klassieke tekst in de Late Oudheid. De Utrechtse Bijzondere Collecties herbergen naast dit literaire hoogtepunt nog vele andere documenten uit de Grieks-Romeinse periode in Egypte. Deze schatten worden binnenkort door De Kreij gepubliceerd in een overzichtswerk onder de titel Hieratic, Demotic, Greek, and Coptic Texts in the Utrecht University Collection (P.Utr.).

Bron: Universiteit Utrecht