Wandelen langs zestien negentiende-eeuwse Utrechtse adressen

De historische vereniging Oud-Utrecht organiseert wandelingen door de Domstad langs bijzonder erfgoed. Een speciale route brengt belangstellenden terug naar de negentiende eeuw aan de hand van het turbulente leven van Jelske Vlaskamp, die in deze periode op ruim zestien verschillende plekken in de stad woonde.

Jelske arriveerde in 1859 op 27-jarige leeftijd vanuit Friesland in Utrecht. Ze was ongetrouwd en verwachtte een kind. Een loopbaan als dienstbode zat er voor haar niet meer in vanwege haar leeftijd en het ontbreken van goede getuigschriften. Twee jaar voor haar komst naar Utrecht had ze in Harlingen het hoedje van haar werkgeefster geleend voor een wandeling, wat haar op ontslag en een celstraf van zes maanden in de Amsterdamse cellulaire gevangenis kwam te staan.

Armoede en verhuizingen door de stegen

Nadat ze onderdak vond in de Vrouwjuttenstraat beviel ze eind 1859 in het Apostel Gasthuis van een zoon, die drie weken later overleed in wijk C. Haar eerste eigen huuradres in Utrecht bevond zich in de Donkerstraat, waar ze met een andere huurster een kamer deelde en de kost verdiende als naaister. Niet veel later trad ze in de Keukenstraat in dienst als huishoudster bij een weduwnaar met vijf kinderen, met wie ze al snel trouwde.

Het gezin verhuisde door de jaren heen meermaals, onder meer naar een klein huis in de Dorstige Hartsteeg en een woning aan de Keukenstraat. Tijdens een latere periode in de Magdalenastraat werd Jelske opgenomen in het Willem Arntsz Gesticht vanwege ernstige manische en depressieve aanvallen. Na drie maanden mocht ze als genezen worden ontslagen.

Armlastig in de Visscherssteeg

Na het overlijden van haar eerste echtgenoot in de Eligenstraat, belandde Jelske in de Visscherssteeg. In deze volksbuurt bestond de woonruimte uit kleine kamers in voormalige pakhuizen zonder eigen sanitair of schoorsteen. Bewoners kookten op een petroleumstelletje. Vanwege de hoge woningnood en lage inkomsten was ze afhankelijk van een wekelijkse bijdrage van een gulden van de Hervormde Diaconie, waarvan een kwart opging aan de huur.

Haar latere tweede huwelijk met schoenmaker Cornelis Vermeulen bracht haar naar de smalle Strosteeg. Op 63-jarige leeftijd werd zij opgenomen in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis Oudaen, waar zij binnen een maand overleed. Meer informatie over haar levensverhaal is terug te vinden in de biografie ‘Twee Vrouwen Twee Levens’, Voor- en tegenspoed in de 19e eeuw uit 2021 van Aly van der Mark en anderen.

Bron: DUIC