Verdwenen Utrechts bolwerk: het paleis aan de singel
Wie nu door de binnenstad loopt, staat er misschien niet direct bij stil, maar de Utrechtse politie- en brandweerposten kende vroeger heel andere locaties. Lang voordat het huidige bureau aan de Kroonstraat op een centrale plek verscheen, verhuisde het korps na jaren van behelpen op de Ganzenmarkt in 1931 naar een spiksplinternieuw hoofdkwartier op de hoek van de Waterstraat en de Catharijnekade.
Paleis van de Hermandad
De komst van het noordelijke hoofdbureau op Paardenveld maakte deel uit van een grote reorganisatie waarbij diverse kleine hulpbureaus verdwenen. Het opvallende, lichtgebogen bakstenen gebouw volgde precies de bocht van de singel en kreeg al snel de bijnaam ‘paleis van de Hermandad’. Architect Jan Planjer ontwierp het pand met afgeronde hoeken en een natuurstenen voet. Naast wachtlokalen en recherchekamers bevonden zich in het moderne complex ook een autowerkplaats, een geavanceerd fotografisch atelier en een scheikundig laboratorium.
Oorlogsgeweld en bunkers
Tijdens de Tweede Wereldoorlog veranderde het karakter van het politiebureau ingrijpend toen de bezetter het gebouw opeiste. De Duitsers bouwden zware bunkers op de hoeken, trokken een versterkte muur op en plaatsten zelfs afweergeschut op het dak. Dit werd het doelwit van geallieerde bombardementen op het stationscomplex op 13 oktober 1944, waardoor het pand flinke schade opliep en agenten tijdelijk moesten uitwijken naar andere locaties in de stad.
Wat er nu nog over is
Na de bevrijding en de sloop van de zware bunkers volgden diverse verbouwingen en uitbreidingen om het permanente ruimtegebrek op te lossen, waaronder een vleugel aan de Bergstraat en een cellencomplex. Toch bleef het pand te krap voor alle diensten. In 1971 viel het definitieve besluit voor nieuwbouw op dezelfde plek, waarna in 1981 het huidige bureau opende. Vandaag de dag herinneren alleen de overgebleven Bergstraat-vleugel en een historische houten gedenkbank binnen nog aan het rijke verleden van Planjers politiebureau.
Bron: DUIC