Utrechtse studenten normaliseren drugsgebruik op huisfeestjes en festivals
Meer dan de helft van de Utrechtse jongeren ervaart regelmatig druk, een percentage dat aanzienlijk hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. Slechts de helft van de jonge Utrechters noemt de eigen mentale gezondheid goed. Binnen de serie Generatie Druk van HUB Utrecht, in samenwerking met de universitaire nieuws- en opiniesite DUB, wordt dit brede thema belicht. Een opvallend onderdeel hiervan is de rol van genormaliseerd middelengebruik onder studenten in de regio.
Wie om zich heen kijkt in Utrecht, merkt al snel dat genotmiddelen alomtegenwoordig zijn. Uit de Volksgezondheidsmonitor van de gemeente Utrecht blijkt dat zestien procent van de jongvolwassenen tussen de 16 en 25 jaar in het voorjaar van 2024 aangaf gedurende de4voorgaande weken harddrugs te hebben gebruikt. Dat is ruim anderhalf keer zo hoog als het landelijke gemiddelde van negen procent, al is het vergelijkbaar met andere studentensteden. Cannabis, XTC en de designerdrugs 3-MMC of 4-MMC spannen de kroon. Zo gebruikte negentien procent recent cannabis en acht procent XTC. Het gebruik van 3-MMC en 4-MMC steeg tussen 2021 en 2024 van drie naar acht procent, terwijl het cocaïnegebruik in diezelfde periode juist daalde.
Snelle handel en toegankelijkheid
Sophie Smeets, bestuurslid van Stichting Waar Trek Jij de Lijn – opgericht in 2021 door onder meer Utrechtse studenten Charlotte Stikkelbroeck en Valerie Lhoëst – merkt dagelijks dat de grenzen verschuiven. Tijdens symposia die de stichting organiseert, vullen honderden studenten vragenlijsten in. De vraag wanneer ze voor het laatst drugs gebruikten, levert volgens haar steevast een piek op voor de optie ‘in de afgelopen twee weken’.
Volgens Smeets is het middelengebruik laagdrempelig geworden. “Steeds meer studenten hebben wel een nummer, denk ik, van een dealer,” stelt ze. Met een simpel appje, een ontmoetingsplek, tijdstip en wat contant geld is een deal snel beklonken. Ook geneeskundestudenten Lola en Pien zien het gebruik toenemen tijdens evenementen. Waar cocaïne minder zichtbaar is in hun kringen, zijn XTC en MDMA op elektronische festivals gemeengoed. Pien merkt op dat het daar inmiddels zo gewoon is dat een van de eerste vragen van aanwezigen luidt: ‘Oh, wat gebruik jij?’
De rol van huisfeestjes en coronatijd
De coronapandemie heeft volgens ingewijden een stevige stempel gedrukt op deze ontwikkeling. Omdat uitgaansgelegenheden moesten sluiten en colleges online plaatsvonden, trok het sociale leven naar de huiskamers. Thuis bleef het vaak niet bij een drankje; er werden volop huisfeestjes georganiseerd waar de drempel om te experimenteren lager lag. Uit het RIVM- en Trimbos-onderzoek (‘Monitor mentale gezondheid en middelengebruik studenten hbo en wo 2025’) blijkt bovendien dat uitwonende jongvolwassenen die samenwonen met leeftijdsgenoten sowieso vaker naar middelen grijpen.
Preventiedeskundige Sarah Graman van Jellinek Utrecht herkent de signalen uit de praktijk. Studenten drinken volgens haar al jaren veel alcohol, maar er is tegenwoordig simpelweg meer openheid over andere substanties. De norm verschilt sterk per vriendengroep of sociale bubbel, zo legt Graman uit: waar de ene verjaardag vreemd opkijkt van een zakje op tafel, haalt de andere groep het er zonder blikken of blozen bij. Toch ervaren studenten zoals Lola en Pien niet direct directe groepsdruk; er zijn altijd vrienden die er nuchter onder blijven en er is begrip als iemand ervoor kiest om niets te gebruiken.
Bron: DUIC