Utrechtse psycholoog bewijst met oogonderzoek: synesthesie zorgt voor échte kleurervaring
Experimenteel psycholoog Christoph Strauch van de Universiteit Utrecht heeft een objectieve methode ontwikkeld om de zintuiglijke ervaringen van mensen met synesthesie te meten. Uit zijn onderzoek blijkt dat de kleurervaringen bij cijfers – bekend als grafeem-kleursynesthesie – daadwerkelijk zintuigelijk van aard zijn en niet enkel in het hoofd van de persoon zelf ontstaan.
De pupil als objectieve maatstaf
Synesthesie is een vermenging van zintuigen, waarbij bijvoorbeeld cijfers voor de persoon een specifieke kleur krijgen. Omdat dit een innerlijke ervaring is, was onderzoek hiernaar voorheen grotendeels afhankelijk van wat mensen zelf rapporteerden. Strauch onderzocht daarom of de pupil, die reageert op licht en helderheid, een objectieve graadmeter kan zijn.
De onderzoeker baseerde zich op het feit dat de pupil niet alleen vernauwt bij echt licht, maar ook bij beelden die in het hoofd ontstaan. Zo vernauwt de pupil bij de gedachte aan de zon en verwijdt deze bij het denken aan een donkere ruimte. Om te kijken of dit ook bij synesthesie gebeurt, onderzocht hij de pupilreacties van zestien synestheten en zestien personen uit een controlegroep via eye-tracking.
Automatische reactie
Tijdens het experiment bekeken de deelnemers cijfers op een scherm, waarbij zij aangaven welke kleuren zij daarbij zagen. De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift eLife, tonen aan dat bij mensen met synesthesie de pupillen vernauwden als zij cijfers zagen die voor hen lichte kleuren hadden. Bij donkere kleuren zagen de onderzoekers juist dat de pupillen verwijdden. Bij de controlegroep bleven dergelijke verschillen in pupilgrootte uit.
Volgens Strauch vindt deze reactie automatisch plaats. Het proces verloopt te snel voor bewuste verbeelding, wat onderstreept dat de waarneming een echte, automatische zintuiglijke ervaring is. Dit onderzoek biedt nieuwe perspectieven voor de psychologie en de filosofie, omdat het nu mogelijk is om subjectieve belevingen op een objectieve wijze te bestuderen.
Bron: Universiteit Utrecht