Utrechtse onderzoeker leidt miljoenenproject naar smeltende ijsplaten

Een subsidie van veertien miljoen euro van de European Research Council stelt een internationaal onderzoeksteam in staat om de kwetsbaarheid van Antarctische gletsjers te doorgronden, met een belangrijke rol voor wetenschapper Roderik van al die verbonden is aan de Universiteit Utrecht en het KNMI. Voor inwoners van de regio Utrecht is het onderzoek van dichtbij relevant, omdat het meer duidelijkheid moet verschaffen over de wereldwijde zeespiegelstijging en de precieze rol van ijsplaten daarin.

Gletsjers op de zuidpool smelten in uiteenlopend tempo. Het internationale project SKUA, voluit Stability and Known Unknowns of Antarctic ice shelves, richt zich in het bijzonder op de vierhonderd kilometer lange Riiser-Larsen-ijsplaat in Oost-Antarctica. IJsplaten zijn drijvende gletsjerdelen die fungeren als een natuurlijke barrière en zo remmend werken op het ijs dat vanaf het land de zee in stroomt.

Computermodellen en onderwaterrobots

Om de stabiliteit beter te begrijpen, onderzoeken de wetenschappers diverse factoren die het ijs aantasten. Zo kan warm zeewater de onderkant doen smelten, zorgt sneeuwval voor extra gewicht en veroorzaken scheuren of schuifbewegingen verzwakking van binnenuit. Van de Wal draagt binnen het project de verantwoordelijkheid voor het modelleren van al deze waargenomen processen. “Zo kunnen we met computermodellen berekenen wat de bijdrage van Antarctica is aan de stijging van de zeespiegel”, verklaart hij.

Het team zet tijdens de expedities ook geavanceerde technologie in, waaronder de onderwaterrobot Ran II. Dit apparaat brengt de onderkant van het ijs in kaart en meet het effect van zeestromingen. De robot dient als opvolger van de voorganger die begin 2024 verdween onder het Dotson-ijsplateau.

Toekomstige expedities

Het onderzoeksprogramma beslaat een periode van zes jaar. Gedurende deze looptijd staan er diverse expedities naar het zuidpoolgebied op de agenda, waarvan de allereerste gepland staat voor het begin van 2028.

Bron: Universiteit Utrecht