Utrecht tast in het duister over leesvaardigheid scholieren

Hoeveel Utrechtse middelbare scholieren moeite hebben met lezen, weet de gemeente niet. Dat blijkt uit antwoorden op schriftelijke raadsvragen. Tegelijkertijd verstrekt Utrecht dit jaar ruim 41 miljoen euro aan subsidies voor voorzieningen en programma’s die onder meer bijdragen aan taalontwikkeling. De gemeente controleert of dat geld volgens afspraak wordt besteed, maar toetst niet rechtstreeks of de subsidies ook tot betere taalprestaties leiden.

Aanleiding voor de vragen zijn de zorgwekkende resultaten van het internationale PISA-onderzoek, waaruit blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse vijftienjarigen de afgelopen jaren flink is achteruitgegaan. Landelijk kan bijna 40 procent van de jongeren niet goed genoeg lezen om mee te komen op school. Hoeveel Utrechtse scholieren hiermee kampen, is onbekend.

“We beschikken niet over gemeentelijke gegevens waarmee exact kan worden vastgesteld hoeveel Utrechtse leerlingen in het voortgezet onderwijs onvoldoende leesvaardig zijn om goed mee te komen op school”, laat het college weten. Hoewel scholen de leesvaardigheid zelf bijhouden, hanteren zij verschillende meetmethoden. De gemeente wil nu onderzoeken of er alsnog een helder stedelijk beeld kan worden gevormd.

Miljoenen aan subsidies

Utrecht trekt dit jaar ruim 41 miljoen euro uit voor subsidies gericht op onder meer taalontwikkeling. Grote posten zijn de Bibliotheek Utrecht (18,5 miljoen euro) en voorschoolse educatie (14,5 miljoen euro). Het geld gaat dus niet exclusief naar het verbeteren van leesvaardigheid.

Organisaties worden gecontroleerd op de uitvoering van afgesproken activiteiten en het bereik onder kinderen, maar de effectiviteit van afzonderlijke subsidies op de taalprestaties wordt niet direct getoetst. “We toetsen verleende subsidies op inspanningsverplichting, maar niet op effectiviteit”, aldus het college. Volgens de gemeente spelen te veel verschillende factoren een rol om onderwijsresultaten direct aan subsidies te koppelen, al worden programma’s wel periodiek geëvalueerd.

Geen achteruitgang op de basisschool

Op de basisscholen ziet de gemeente vooralsnog geen reden tot grote zorg. In het schooljaar 2024/2025 behaalde 99 procent van de Utrechtse kinderen in groep 8 het fundamentele leesniveau, wat overeenkomt met het landelijke gemiddelde. Op dit minimumniveau is geen duidelijke verslechtering te zien, al betekent dit niet direct dat leerlingen ook overweg kunnen met complexere teksten.

Utrechtse partijen willen opheldering over dalende leesvaardigheid jongeren

Bron: DUIC