Steden willen dexamfetamine inzetten tegen crackoverlast

De vier grootste gemeenten van ons land, waaronder Utrecht, vragen het kab кабинет en de Tweede Kamer om extra geld en maatregelen tegen de stijgende daklozenproblematiek. Een van de opvallende wensen uit het Deltaplan is een proef met dexamfetamine om de toenemende crackverslaving aan te pakken. Experts reageren voorzichtig positief, maar waarschuwen dat een simpele pil geen wondermiddel is.

In Utrecht is de situatie op straat nijpend: het aantal overlastmeldingen steeg de afgelopen twee jaar met 25 procent en de openbare ruimte dreigt volgens burgemeesters onleefbaar te worden. Veel daklozen kampen met psychische problemen en een steeds grotere groep raakt verslaafd aan crack, een sterk verslavende vorm van cocaïne met een zeer korte high. Dit leidt tot een slopend dagritme waarin gebruikers continu bezig zijn met hun *cravings*, de dealer opzoeken en geld regelen.

Vergelijking met heroïne-epidemie

De grote steden hopen dat dexamfetamine hetzelfde effect kan sorteren als methadon destijds deed tijdens de heroïne-epidemie in de jaren tachtig. Lector Wonen en Welzijn Lia van Doorn (Hogeschool Utrecht) zag toen hoe methadon rust bracht: “De gezondheid van mensen werd wat beter, ze hoefden niet continu te rennen om aan drugs en geld te komen, en daardoor bouwden ze ook minder vaak een strafblad op.” Uiteindelijk leidde dat tot sociale pensions en raakte heroïne langzaam uit zwang.

Of dexamfetamine datzelfde succes kan herhalen voor crackverslaafden, betwijfelt Van Doorn direct, omdat zij het middel niet kent. Wel ziet ze dat veilige verstrekking kwetsbare mensen beter in beeld houdt bij de hulpverlening. Ook de Medische Heroïne Unit benadrukt het belang van dergelijke structuren om te voorkomen dat mensen terugvallen in het illegale circuit.

Complex gedrag in de opvang

Crackgebruikers in de opvang vormen volgens experts een uitdagende doelgroep. “Dakloze mensen die crack gebruiken vertonen doorgaans onvoorspelbaar gedrag, kunnen ineens heel boos worden,” licht Van Doorn toe. Die agressie richt zich regelmatig op medewerkers of medebewoners van opvanglocaties, zoals ook bleek rondom verhalen over de Utrechtse junkentunnel.

Jarenlang onderzoek nodig

Mira van Voorthuizen en Judith van Marle van Jellinek, die veel ervaring hebben met methadonpoli’s, reageren gematigd optimistisch. Wel benadrukken zij dat de praktijk weerbarstig is. “Het is ook geen paracetamol hè,” stelt Van Voorthuizen. “Je geeft ook weer een mogelijk verslavend middel om een ander middel te verminderen. Het is niet: je geeft die pil en de verslaving is weg. En álleen een pil, dat werkt ook niet.” Daarnaast wijst Van Marle erop dat een doorlopende studie naar dexamfetamine nog jaren duurt en dat er speciale medische poli’s voor ingericht moeten worden.

De gemeente Utrecht is momenteel nog niet concreet over de komst van een lokale dexamfetaminepilot, maar de woordvoerder laat weten dat de overlast en het welzijn van de gebruikers nauwlettend in de gaten worden gehouden: “We volgen de pilot in Amsterdam met grote interesse.”

Bron: RTV Utrecht