Onderzoek Universiteit Utrecht: Planten bouwen zelf terrassen tegen bodemerosie

Nieuw onderzoek van de Universiteit Utrecht wijst uit dat bergplanten actief hun eigen leefomgeving verbeteren door kleine terrassen te creëren. Dit natuurlijke mechanisme kan mogelijk helpen bij het tegengaan van bodemerosie op steile hellingen.

Experiment in Utrechtse Botanische Tuinen

Om te begrijpen hoe vegetatie erosie tegengaat, bouwde onderzoeker Jana Eichel een experimentele opstelling in de Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht. Gedurende de zomers van 2023 en 2024 werden hier kunstmatige hellingen aangelegd. Binnen twee jaar slaagde het team erin om terrasvorming te reproduceren die sterk lijkt op de natuurlijke fenomenen die in hooggebergten voorkomen.

De rol van plantkenmerken

Uit de metingen bleek dat vooral plantensoorten met stijve, dichte stengels in staat zijn om stabiele terrassen te vormen. Het gaat hierbij vaak om langzaam groeiende planten, zoals polgrassen en struikgewas dat dicht bij de grond blijft. Door deze kleine terrassen – die enkele tientallen centimeters groot kunnen zijn – verminderen de planten niet alleen de erosie, maar bevorderen ze ook de wateropname in de bodem. Hierdoor creëren zij een stabielere ondergrond voor zichzelf.

Toepassing bij erosiebestrijding

Het onderzoek biedt aanknopingspunten voor het selecteren van plantensoorten bij het beschermen van kwetsbare berghellingen. Volgens Eichel bestaat er geen universele plant die elke situatie oplost. Voor snelle actie bij erosie zijn ‘opportunistische’ of ‘veroverende’ plantensoorten het meest effectief, terwijl voor lange-termijnoplossingen de voorkeur uitgaat naar de ‘blokkerende’ of ‘opbouwende’ terrasvormers.

Wetenschappelijke publicatie

De resultaten van dit onderzoek, getiteld Alpine plant trait combinations shape soil erosion dynamics and patterns, zijn gepubliceerd in het tijdschrift CATENA (DOI: 10.1016/j.catena.2026.109841).

Bron: Universiteit Utrecht