Onderzoek Universiteit Utrecht leidt tot aangepaste NHG-richtlijnen voor medicijngebruik tijdens hitte
Tijdens warme periodes of ziekte lopen ouderen en andere kwetsbare groepen een verhoogd risico op uitdroging door bepaalde medicijnen. Om dit gevaar te verkleinen, verdedigt Tristan Coppes vandaag zijn proefschrift aan de Universiteit Utrecht, waarin hij concrete stappen zet om de zorgpraktijk en richtlijnen te verbeteren.
Door de combinatie van klimaatverandering en vergrijzing krijgen meer mensen te maken met de gevaren van hittegolven. Vooral personen ouder dan 70 jaar, mensen met hartfalen of verminderde nieren lopen het risico om uitgedroogd in het ziekenhuis te belanden. Bepaalde middelen die in het dagelijks leven veilig zijn – waaronder bloeddrukverlagers, diabetesremmers, NSAID-pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac, en plastabletten – zorgen ervoor dat het lichaam vochtverlies minder goed opvangt. Dit verhoogt de kans op nierschade.
Risico’s en gebrek aan kennis
Uit gegevens van 75 ziekenhuisopnames wegens uitdroging bleek dat alle opgenomen patiënten minstens één van deze risicomedicijnen gebruikten, en tachtig procent zelfs twee of meer. Omdat deze middelen op de lange termijn werken, kan er tijdelijk een paar dagen mee worden gestopt. In de praktijk gebeurt dit echter te weinig, omdat patiënten en hun omgeving onvoldoende op de hoogte zijn van de gevaren.
Uit interviews bleek dat patiënten hun medicatie zelden zelf aanpassen en niet altijd contact opnemen met een arts. Coppes ontdekte bovendien dat na twee maanden de helft van de patiënten de verstrekte informatie al weer vergeten was. Dat hangt mogelijk samen met de hoge gemiddelde leeftijd van bijna 80 jaar.
Aangepaste richtlijnen en hulpmiddelen
Om artsen en apothekers te ondersteunen, benaderde Coppes het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Dit resulteerde in aangepaste behandelrichtlijnen voor medicijngebruik tijdens ziektedagen en hittegolven. Daarnaast ontwikkelde hij in samenwerking met de Nierstichting een patiëntenbrochure met de titel “Soms moet u uw medicijnen even overslaan“.
Het project omvatte tevens brieven voor patiënten, e-learning voor assistenten en trainingen. Twintig apotheken en huisartsenpraktijken testten de materialen een jaar lang uit in de praktijk.
Betrokkenheid van mantelzorgers en thuiszorg
Omdat mantelzorgers vaak meer interesse tonen in de te nemen acties bij ziekte van een familielid, betrekken sommige apotheken hen inmiddels actief bij de voorlichting. Volgens Coppes spelen ook wijkverplegers en de thuiszorg een waardevolle rol door een oogje in het zeil te houden, al is er nog meer onderzoek nodig naar hoe bewust deze groep is van de risico’s.
Alle ontwikkelde materialen uit het promotieonderzoek zijn te raadplegen via https://sidrik.sites.uu.nl/.
Bron: Universiteit Utrecht