Nieuwe stikstofcrisis dreigt door pesticiden op Utrechtse landbouwgrond

Natuurorganisatie MOB luidt de noodklok over het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen door boeren in de provincie Utrecht. Volgens de activisten dreigt er een nieuwe crisis die vergelijkbaar is met het stikstofdebakel, nu zij het vizier hebben gericht op landbouwgrond nabij kwetsbare natuurgebieden.

Jantine Leeflang van Mobilisation for the Environment (MOB), de organisatie die eerder via de rechter de stikstofaanpak afdwong, diende vlak voor de zomer een handhavingsverzoek in bij de provincie Utrecht. Ze eist dat er streng wordt opgetreden tegen akkers waar gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, waaronder maïs- en fruitpercelen in plekken als Cothen, Wijk bij Duurstede en Leerdam. “Er zitten zelfs akkers bij die in een Natura 2000-gebied liggen”, stelt Leeflang. Volgens haar druist dit in tegen Europese regels die verslechtering van deze beschermde natuur verbieden. “Dit kan absoluut voor een nieuw soort stikstofcrisis zorgen.”

Verre verspreiding van gif

De actievoerders richten hun pijlen met name op middelen die PFAS bevatten, stoffen die nauwelijks afbreken in de natuur. Onderzoeker Bas Buddendorf van de Wageningen Universiteit bevestigt dat pesticiden enorme afstanden kunnen afleggen. “Zelfs op de Zuidpool zijn resten van gewasbeschermingsmiddelen gevonden, dus het kan zelfs honderden of duizenden kilometers verderop zijn.”

De juridische druk is geï insenspirkt door een eerdere uitspraak van de Raad van State over een lelieteler in Drenthe. Daarin werd bepaald dat bedrijven nabij Natura 2000-gebieden vooraf moeten aantonen dat hun bestrijdingsmiddelen geen schade veroorzaken, tenzij er een vergunning voor is. Het grote struikelblok is echter dat zo’n bewijsvoering voor boeren momenteel onmogelijk is. Volgens Buddendorf is er nog geen meetmethode die emissies feilloos aan één enkel bedrijf kan koppelen, hoewel neerslag en verdamping via regen en wind wel door de lucht reizen.

Provincie wijst verzoek af

Dankzij een zelfontwikkeld computerprogramma dat openbare data combineert, kunnen de activisten tegenwoordig landbouwpercelen en gewassen nauwkeurig in kaart brengen. De Omgevingsdienst Utrecht oordeelde echter dat het ingediende handhavingsverzoek te algemeen van aard is en wees het af. Leeflang laat het er niet bij zitten en kondigt aan in beroep te gaan bij de rechtbank. “Hier komen ze bij de rechtbank echt niet mee weg.”

Ondertussen werkt Wageningen Environmental Research (WUR) aan een computermodel om de verspreiding via grondwater en verdamping beter te berekenen. Zolang zo’n meetmethode ontbreekt, waarschuwt Buddendorf voor de onzekere gevolgen voor boerenbedrijven die nu mogelijk onterecht het veld moeten ruimen. Het doel van MOB blijft onveranderd: “Het gaat ons erom dat er keiharde afspraken komen over het gebruik van pesticiden.”

Bron: RTV Utrecht