Neppe AI-plaatjes veroveren het Utrechtse straatbeeld
Wie goed om zich heen kijkt in de Domstad, ziet ze steeds vaker hangen: net iets te sappige hamburgers en wel heel gelikte kapsels. Kunstmatige intelligentie rukt in rap tempo op door het Utrechtse straatbeeld. Voor ondernemers biedt het een snelle en betaalbare manier om reclame te maken, maar de opmars roept in de regio ook felle discussies op over creativiteit, ambacht en de eigenheid van de stad.
Aan de Croeselaan greep Kresto Shiha, eigenaar van een lokale barbershop, onlangs naar ChatGPT toen hij binnen één dag een nieuwe reclameposter moest regelen. Een vormgever verwerkte de chatbot-creatie uiteindelijk in de gevelposter. Hoewel voorbijgangers direct doorhebben dat het kapsel nep is, bereikt Shiha wel zijn doel om aandacht te trekken. Ook elders in de stad duiken dergelijke visuals op, variërend van menuposters bij Crazy Doner aan de Balijelaan en wervingsposters bij supermarkt Sahan aan de Amsterdamsestraatweg tot illustraties op menukaarten, steigerdoeken van tattooshops en bij Anna Pancakes.
Snelle trend
Deze beelden — die in het Engels ook wel ‘AI slop’ of ‘AI-troep’ worden genoemd — worden gebaseerd op patronen uit miljarden voorbeelden. Waar eerdere versies nog opvielen door anatomische fouten zoals zes vingers, stralen de nieuwste creaties vooral een hyper-reële perfectie uit. Dit fenomeen is inmiddels te vinden op stoepborden, menukaarten, evenementposters en flyers in wachtkamers.
Niet iedereen is gediend van deze digitale vernieuwing. Bij koffietent Koffie Leute aan de Westerkade geldt juist een streng verbod op AI-posters. Manager Dirk van der Maarel legt uit dat het café hiermee solidariteit toont met de vele vormgevers en kunstenaars in de regio die opdrachten mislopen. Daarnaast vreest hij dat AI het menselijk denkvermogen overneemt. Volgens Van der Maarel zegt de ambachtelijke, zelfgemaakte uitstraling van zijn zaak — inclusief alle kleine onvolkomenheden — juist iets waardevols over de plek.
Zorgen over authenticiteit
De groeiende populariteit van generatieve AI roept bredere ethische en maatschappelijke vragen op. Tom van de Wetering, projectleider generatieve AI bij de HKU, waarschuwt voor de langetermijngevolgen voor de culturele sector. Professioneel kunstenaarschap kan door afnemende commerciële opdrachten minder rendabel worden. Bovendien tast het volgens hem het fundament van authenticiteit aan: als we overal neppe beelden zien, gaan we straks elk objectief beeld in twijfel trekken. Daarbij komt in de commerciële sfeer ook de vraag kijken wanneer een AI-illustratie verandert in misleidende reclame.
Bron: DUIC