Leusdenaar (66) memoriseerde 3000 adressen om leesachterstand te verbergen

In de provincie Utrecht zijn problemen met lezen en schrijven voor veel mensen een dagelijkse, maar vaak onzichtbare hordeloop. De 66-jarige Ronald Kos uit Leusden hield zijn laaggeletterdheid jarenlang verborgen door een opmerkelijke methode: hij leerde de adressen van al zijn duizenden klanten uit zijn hoofd. Tegenwoordig zet hij zich in als taalambassadeur om het taboe in de regio te doorbreken.

3000 adressen uit het hoofd geleerd

Doordat de ouders van Kos opgroeiden tijdens de oorlog en hun opleiding niet afmaakten, kreeg hij vanuit huis de overtuiging mee dat een inkomen verdienen belangrijker was dan goed leren lezen of rekenen. Toen hij later een eigen schoonmaakbedrijf begon, moest hij inventief zijn om geen verkeerde ramen te lappen. Kos onthield de adressen van al zijn 3000 klanten volledig uit zijn hoofd om zijn moeite met taal te omzeilen.

Onzichtbare obstakels in het dagelijks leven

Volgens Elske van Schaardenburgh van Stichting Lezen en Schrijven uit laaggeletterdheid zich lang niet altijd in het helemaal niet kunnen lezen van letters. Vaak gaat het om het niet goed begrijpen van teksten, zoals brieven, of moeite hebben met klokkijken en het omrekenen van boodschappen. Van Schaardenburgh noemt een voorbeeld van een vrouw die dagelijks twee liter ijsthee dronk en ongewild aankwam; zij veronderstelde dat thee gezond was en kon het hoge suikergehalte op het etiket niet lezen.

Van prullenbak naar dagelijks lezen

De omslag voor Kos kwam toen zijn eigen kinderen naar de basisschool gingen en hij hen niet kon ondersteunen bij hun huiswerk. Nadat zijn zoon hem bij de bibliotheek aanmoedigde om actie te ondernemen, schreef Kos zich in voor een taalcursus. Die stap ging niet zonder obstakels: het eerste lesboek dat hij van de docent kreeg, gooide hij uit frustratie meteen in de prullenbak.

Inmiddels leest de Leusdenaar dagelijks zo’n twee uur en zoekt hij op internet de betekenis op van woorden die hij niet kent. Waar hij vroeger met een leeg medicijndoosje naar de apotheek ging om aan te wijzen wat hij nodig had, kan hij dat nu zelfstandig afhandelen. Als taalambassadeur vraagt hij nu aandacht voor het probleem.

Groeiende zorgen over taalvaardigheid

De inzet van taalambassadeurs blijft hard nodig. Uit het driejaarlijkse internationale PISA-onderzoek blijkt dat bijna 40 procent van de 15-jarigen niet goed kan lezen, wat het risico vergroot dat zij met een taalachterstand de school verlaten. Hierdoor staat de basiskennis onder druk en ligt laaggeletterdheid op de loer. Ook op andere terreinen heeft gebrekkige taalvaardigheid grote impact; zo bleek eerder al dat moeilijke taal kiezers tegenhoudt om deel te nemen aan het democratisch proces.

Bron: RTV Utrecht