Hoe kunst abstracte wetenschap tot leven wekt

Kun je ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken vangen in een schilderij of installatie? Utrechtse wetenschap en kunst slaan de handen ineen om te onderzoeken hoe mensen intrinsiek gemotiveerd raken om samen te werken, met een speciale blik op wat dit betekent voor inwoners en organisaties in onze regio.

Maatschappelijke opgaven vragen bijna altijd om een gezamenlijke aanpak, waarbij verschillende partijen de schouders eronder zetten. Maar hoe zorg je ervoor dat mensen zich daadwerkelijk verantwoordelijk voelen en vanuit zichzelf in beweging komen? Dat onderzoekt Esmee Veenstra, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht. Zij is nauw betrokken bij het Sustainable Cooperation Program (SCOOP), een interdisciplinair consortium waar onder meer de Universiteit Utrecht, Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit Nijmegen, Vrije Universiteit van Amsterdam en Erasmus Universiteit Rotterdam deel van uitmaken.

Van theorie naar creatieve interventie

Veenstra brengt inzichten uit de sociale psychologie samen in een motivatieframework: een blauwdruk om te ontdekken hoe groepen vanuit intrinsieke motivatie kunnen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. Binnen SCOOP wordt nadrukkelijk gekeken naar de praktijk en mogelijke interventies. Naast eerder onderzoek op festivals zoals Lowlands met communicatiecampagnes en spellen, is er nu de bewuste stap gezet naar de wereld van de kunsten.

Voor het project SCOOP Art dacht Veenstra mee over de inrichting van de tentoonstelling ‘Hoe Samenwerken Werkt’. Kunstenaars kregen de opdracht om wetenschappelijke thema’s te vertalen naar gloednieuwe kunstwerken. Dit leverde verrassende inzichten op, vertelt de Utrechtse onderzoeker: „De waarde van kunst als interventie is hierdoor veel meer gaan leven.”

Wat een wetenschappelijke publicatie mist

Waar een wetenschappelijke publicatie vaak blijft hangen in de boekenkast of bibliotheek en een specifieke doelgroep aanspreekt, bereikt kunst een heel ander publiek. Bovendien biedt een kunstwerk volgens Veenstra veel meer ruimte voor eigen interpretatie en emotie, waardoor het uitstekend functioneert als gespreksopener.

„Wat me bovendien verraste, was dat je een abstract wetenschappelijk concept op deze manier echt kunt laten leven”, aldus Veenstra. Waar sommige vaktermen abstract blijven of per context veranderen, helpt de creatieve sector om dergelijke concepten concreet en voelbaar te maken voor een breed publiek.

Gesprek dat doorloopt

De hoop is dat bezoekers de tijd nemen om de werken te spiegelen aan hun eigen dagelijkse ervaringen. Het hoeft daarbij niet direct te leiden tot keiharde acties; even stilstaan bij de waarde van samenwerking en het voeren van een goed gesprek is minstens zo waardevol. Wie meer wil weten over deze bijzondere kruisbestuiving, kan terecht bij de tentoonstelling. Meer informatie over de opstelling is te vinden via Bekijk de tentoonstelling Hoe Samenwerken Werkt.

Bron: Universiteit Utrecht