Hoe een Utrechtse zendmast de Nederlandse televisie startte

Precies 75 jaar geleden beleefde Nederland zijn allereerste televisie-uitzending, een mijlpaal in de mediageschiedenis die direct verbonden is met de regio Utrecht. Zonder de komst van een gloednieuwe zendmast in de uiterwaarden was het nieuwe medium destijds nooit de huiskamers binnengekomen.

De televisiepioniers keken aanvankelijk naar het Gooi, waar studio’s zoals Studio Irene in Bussum al klaarstonden. Toch bleek dat gebied ongeschikt vanwege de nabijheid van Schiphol, waardoor masten om veiligheidsredenen niet hoger dan zestig meter mochten worden. Om een zo groot mogelijk bereik van 65 kilometer te realiseren, viel de keuze uiteindelijk op Lopik. In een weiland verrees in 1950 een indrukwekkende constructie die tijdelijk het hoogste bouwwerk van het land vormde.

‘Draadloze beelden in de ether’

De zware onderdelen werden destijds in tien delen van elk vierenhalf ton per schip over de Lek aangevoerd. “In december zal de hoge, slanke televisiemast boven het Utrechtse landschap uitrijzen”, meldde het Polygoonjournaal destijds enthousiast. Terwijl kranten het woord “kijkers” toen nog voorzichtig tussen aanhalingstekens plaatsten, verliep de bouw niet zonder slag of stoot. Zo werd in januari met een schroevendraaier de antenne beschadigd door nachtelijke vernieling.

Verhuizing naar IJsselstein

Oplettende bewoners weten dat de locatie van destikds op grondgebied van IJsselstein stond, specifiek op het Paardenveld, en niet verward moet worden met de latere Gerbrandytoren. De mast bediende in 1951 ongeveer vijfhonderd toestellen landelijk. Toen de populariteit van de televisie razendsnel groeide, bleek de techniek al snel verouderd. In 1961 nam de Gerbrandytoren het stokje over en werd de constructie in Lopik een jaar later afgebroken.

Bron: RTV Utrecht