Historische wandeling door Utrecht: In het spoor van Frans Donders en Dirk Kruijf

De historische vereniging Oud-Utrecht duikt in het Utrechtse erfgoed en brengt de verweven levens van hoogleraar Frans (Franciscus Cornelis) Donders en architect Dirk Kruijf in kaart. Tijdens een wandeling door de binnenstad worden markante locaties bezocht die herinneren aan hun nalatenschap.

Architectuur en zorg in Utrecht

Het startpunt van de verkenning is Wittevrouwenstraat 6, het voormalige woonhuis en kantoor van architect Dirk Kruijf. Het pand, dat in 1885 werd opgeleverd, kenmerkt zich door opvallende gekleurde banden in het metselwerk. Kruijf, die later voor het Rijk werkte en onder meer de uitbreiding van de universiteitsbibliotheek ontwierp, kreeg in 1891 de opdracht voor het bekende Nederlandsch Gasthuis voor Behoeftige en Minvermogende Ooglijders.

Vrijwel tegenover zijn woning bevond zich op Wittevrouwenstraat 9 de plek waar hoogleraar Donders dagelijks spreekuur hield samen met zijn collega Herman Snellen. Hier konden patiënten terecht voor oogmetingen of doorverwijzingen voor kosteloze behandelingen.

Het werk van F.C. Donders

Donders speelde een cruciale rol in de medische wereld. Hij ontdekte de oorzaken van slechtziendheid en verbeterde de meetinstrumenten voor afwijkingen als bijziendheid en verziendheid. Zijn inzet voor minder draagkrachtige landgenoten leidde in 1858 tot de oprichting van het Ooglijdersgasthuis in de Wijde Begijnestraat, waar vandaag de dag een muurschildering aan hem herinnert. Het pand is in 2014 verbouwd tot hotel.

Naast de oogheelkunde was Donders als hoogleraar in de fysiologie nauw betrokken bij de vormgeving van gebouwen. Zo legde hij de basis voor het Fysiologisch Laboratorium aan de Asch van Wijckskade, dat later als Gezondheidscentrum Binnenstad zou dienen. Hij benadrukte destijds dat de ligging aan de Stadsbuitengracht ideaal was voor wetenschappelijk onderzoek door studenten.

Herinneringen in de stad

De wandeling voert ook langs andere locaties die de verbondenheid tussen de twee mannen en de universiteit illustreren, zoals de Boothstraat, waar Kruijf vanaf 1895 woonde en werkte. Op het Janskerkhof eindigt de tocht bij het standbeeld van Donders. Dit monument, in 1921 vervaardigd door Toon Dupuis, staat nabij het voormalige Zoölogisch Museum en Laboratorium van de Rijksuniversiteit, waar Donders in 1848 zijn befaamde colleges in de oogheelkunde startte en uitgroeide tot een wereldberoemde wetenschapper.

Bron: DUIC