Historische wandeling door Nieuw Engeland: van weilanden naar Utrechts erfgoed

Samen met de historische vereniging Oud-Utrecht en gids Anna Wits verkennen we Nieuw Engeland, de oudste buurt van Utrecht-West. Waar nu straten met namen van Nederlandse schrijvers en dichters liggen, graasden begin vorige eeuw nog koeien op de gronden van ‘Hofstede Veelust’.

Een buurt met een spoorverleden

Nieuw Engeland, gelegen tussen het Wolff en Dekenplein, de Hasebroekstraat en het spoor richting Rotterdam en Den Haag, kent een rijke geschiedenis. Veel van de eerste bewoners vonden werk bij de Spoorwegen. De oudste bebouwing stamt uit de jaren rond 1900, al vond er in de jaren tachtig veel sloop en nieuwbouw plaats. De wandeling begint op het Wolff en Dekenplein, waar in 1925 een transformatorhuisje en urinoir stonden, en waar tegenwoordig restobar Pitot is gevestigd.

De rijke winkelhistorie van de Bilderdijkstraat

De Bilderdijkstraat fungeerde voorheen als het commerciële hart van de wijk, met destijds bijna 25 winkels. Sporen uit het verleden zijn nog altijd zichtbaar: zo herinnert de blauwe natuurstenen etalage van het voormalige filiaal van De Gruyter op nummer 5 aan vroeger tijden. Ook de sigarenwinkel van Puper, geopend in 1917, is bewaard gebleven in het straatbeeld door de gerestaureerde muurreclame. Andere panden kregen een nieuwe bestemming, zoals de zilverwarenfabriek op nummer 78-80 die later diende als drukkerij voor de bekende Utrechtse typograaf en fotograaf Sijbe Budde.

Het Schimmelplein als groen middelpunt

Het Schimmelplein vormt het hart van de wijk. Het verhaal gaat dat een freule rond 1909 haar grond aan de gemeente verkocht onder de voorwaarde dat een deel hiervan altijd toegankelijk zou blijven voor spelende kinderen. Na jaren als modderig grasveld te hebben gefungeerd, werd het plein in 1956 bestraat en later opgehoogd met puin van kasteel Vredenburg. Tegenwoordig is het plein, dat door de Commissie Cultureel Erfgoed van Oud-Utrecht is aangemerkt als jong erfgoed, de plek voor het jaarlijkse Schimmelpleinfestival en de Villa Novaschool.

Van bejaardenflat tot stadsmoestuin

De wandeling voert verder langs de Cremerstraat, vernoemd naar de 19e-eeuwse schrijver en schilder Jacob Jan Cremer. Hier staat de karakteristieke Cremerflat uit 1954, ontworpen door architect Jan le Clerq. De tocht eindigt bij het Cremerpark en de Cremertuin, gelegen aan het spoor. Deze strook land, waar spoorwegbeambten vroeger hun volkstuintjes hadden, is sinds 2014 in bruikleen van de NS en getransformeerd tot een buurtmoestuin en natuurspeelplaats.

Fotografie: Het Utrechts Archief

Bron: DUIC