Extreme super El Niño brengt ongekende wereldhitte

Wie denkt dat het weerfenomeen El Niño ver van ons bed speelt, merkt de extreme gevolgen van de komende winter mogelijk toch in de portemonnee, zo legt oceanograaf Erik van Sebille uit. Hoewel Europa vrijwel geen directe weersomslag merkt, zorgen mislukte oogsten wereldwijd voor hogere prijzen in de supermarkt.

Al sinds de zomer gonst het van de verhalen over een krachtige ‘super El Niño’ of zelfs ‘godzilla El Niño’ in de Stille Oceaan, voor de kust van Peru en Ecuador. Normaal gesproken drijven passaatwinden warm water naar het westen en komt er diep, koud water omhoog. Tijdens dit natuurlijke fenomeen, dat elke vier tot zeven jaar optreedt, verzwakken die winden en blijft het warme water hangen. Dit veroorzaakt wereldwijd extreme weersomstandigheden, zoals droogte in Australië en overstromingen in de Verenigde Staten.

Ongekende watertemperatuur

De situatie is dit jaar uitzonderlijk. Om van een El Niño te spreken, moet het zeewater in het gebied Niño 3.4 een halve graad warmer zijn dan het gemiddelde. Van een ‘super El Niño’ spreken deskundigen bij een afwijking van meer dan twee graden. Volgens Van Sebille is het water momenteel al 3,5 graad warmer dan gemiddeld, wat sinds het begin van de metingen nog nooit is voorgekomen. Omdat het pas oktober is, stijgt de temperatuur de komende twee maanden waarschijnlijk verder. Volgens de oceanograaf voorspellen zelfs de meest voorzichtige modellen temperaturen die we nog nooit hebben gezien.

Wereldwijde impact en lokale gevolgen

De effecten van het weerfenomeen zijn eind 2026 en begin 2027 bijna overal ter wereld zichtbaar. Zo kampt de Amazone met bosbranden, wordt het droog in Zuid-Afrika en juist nat in Oost-Afrika. In en rond de Atlantische Oceaan ontstaan deze herfst bovendien opvallend weinig orkanen. Europa vormt een uitzondering op de kaart, omdat het continent nagenoeg niets van de weersomslag merkt. Wel waarschuwt Van Sebille dat de wereldwijde landbouwproblemen hun weerslag krijgen op de dagelijkse boodschappen: “Behalve dat we die mislukte oogsten misschien wel gaan zien in de prijzen in de supermarkt.” De actuele voorspellingen voor de watertemperatuur zijn te volgen via ClimateReanalyzer.

Rol van kunstmatige intelligentie

Voorkomen kunnen we het fenomeen niet, maar dankzij moderne technologie is een tijdige voorbereiding beter mogelijk dan vroeger. Waar voorspellingen vijftien jaar geleden pas rond mei bekend waren, wisten onderzoekers dit jaar al in maart dat er een krachtige variant op komst was. Die vroege waarschuwing geeft boeren de tijd om over te schakelen op gewassen die beter bestand zijn tegen extreme droogte of wateroverlast. Vooral de inzet van kunstmatige intelligentie (AI) heeft de betrouwbaarheid van de modellen sterk vergroot, doordat AI patronen in het complexe klimaatsysteem snel herkent.

Bron: Universiteit Utrecht