Een blik terug op de iconische verkeerspost op de Smakkelaarsbrug

Midden op de plek die we nu kennen als de Vredenburgknoop, bevond zich tussen 1929 en de Tweede Wereldoorlog een markant onderdeel van het Utrechtse straatbeeld: de kleinste politiepost van de stad. In een verhoogde, ronde stalen cabine regelde een verkeersagent het drukke verkeer op de toenmalige Smakkelaarsbrug.

Een verkeersregelaar in een ‘ketel’

In een tijd waarin er nog geen snelwegen waren, fungeerde de Smakkelaarsbrug als een cruciaal knooppunt voor doorgaand verkeer tussen steden als Amsterdam en Arnhem. Het tijdschrift Utrecht in Woord en Beeld omschreef de nieuwe verkeerspost destijds als een ‘ketel’ waar de agent vanaf een hoogte toezicht hield. De cabine was beschilderd met zwart-witte blokken om extra op te vallen en voorzien van drie lampen voor zichtbaarheid in het donker.

Voordat de cabine werd geplaatst, stond de agent op een onveilige vluchtheuvel. Al in 1916 werd er in de volksmond over deze plek gezongen als een locatie waar een ‘smeris’ stond te posten.

Verkeersknooppunt onder druk

De vaste post was het resultaat van de verbreding van de Catharijnebrug en de Smakkelaarsbrug in 1928, waarbij een verkeersplein ontstond waar zeven wegen en vier tramlijnen samenkwamen. De drukte, en met name de grote stroom fietsers, was destijds al een opmerkelijk fenomeen dat ook door buitenlandse bezoekers werd opgemerkt.

Door de toenemende verkeersintensiteit moest het plein na zeven jaar opnieuw worden ingericht, met onder meer oversteekbanen en specifieke opstelstroken voor fietsers.

Van stoplichten tot oorlogsjaren

Hoewel in 1934 de eerste stoplichten aan de Leidseweg verschenen, bleef de agent in de cabine voorlopig nodig. De laatste agent die in de cabine diende, was de verzetsheld Jan Vernooij. Hij moest onderduiken nadat hij in 1943 weigerde mee te werken aan de Arbeidsinzet en het oppakken van Joden.

Na de oorlog heeft de cabine nog korte tijd op het Vredenburg gestaan. Later werd de plek verfraaid met een rotonde en kunstwerken, al moesten die beelden na vijf jaar weer worden verwijderd vanwege belemmerd zicht of, volgens andere bronnen, omdat de naakten afleidend werkten voor het verkeer.

Bron: DUIC