Bijzondere sporen uit het verleden: kattenpootjes aangetroffen in Utrechtse boeken

Tijdens een grootschalig digitaliseringsproject van de Universiteitsbibliotheek Utrecht zijn in drie vijftiende-eeuwse boeken opvallende afdrukken van kattenpootjes ontdekt. De sporen wijzen erop dat katten vroeger over de kostbare manuscripten liepen terwijl deze werden bewerkt of gelezen.

De Universiteitsbibliotheek is momenteel bezig met het opnieuw beschrijven en digitaliseren van circa 900 oude boeken. Van deze collectie zijn inmiddels meer dan 560 exemplaren onderzocht. In drie van deze boeken, afkomstig uit het kartuizerklooster Nieuwlicht en de Janskerk, werden de kattenafdrukken aangetroffen. Hoewel niet met zekerheid kan worden vastgesteld waar de afdrukken precies zijn ontstaan, is het aannemelijk dat de dieren in de kloosters rondliepen om ongedierte te bestrijden, of de monniken gezelschap hielden tijdens het lezen.

Meer dan alleen pootafdrukken

Naast de pootjes van katten zijn er tijdens het onderzoek meer sporen uit het verleden aan het licht gekomen die inzicht bieden in het gebruik van de boeken. Zo vonden onderzoekers onder meer afdrukken van brillen, sporen van vogelpoep, inktvlekken en tekeningen in de marges van de pagina’s.

Het lopende project levert bovendien nieuwe historische inzichten op over de collectie zelf; zo bleek dat vijf boeken al meer dan een eeuw verkeerd waren geïdentificeerd. Het digitaliseringsproject is inmiddels ruim over de helft en zal naar verwachting in 2028 worden afgerond.

Bron: DUIC