Utrechtse studie: Schoksgewijze groei bergen maakte aarde bewoonbaar

Wie door het huidige landschap loopt, staat er zelden bij stil dat de totstandkoming van onze leefomgeving weleens direct verbonden kan zijn met de gigantische pieken op aarde. Utrechts onderzoek toont nu aan dat gebergten in de loop der aardgeschiedenis niet geleidelijk, maar schoksgewijs steeds hoger zijn geworden dankzij een langzaam afkoelende planeet.

Uit een publicatie in het vakblad Science Advances, waar ook wetenschappers van de Universiteit Utrecht aan bijdroegen, blijkt dat deze ontwikkeling plaatsvond tijdens twee specifieke geologische revoluties. Gebergten ontstaan doordat de aardkorst ter plaatse wordt samengedrukt en in dikte toeneemt. Doordat deze korst op een stroperige aardmantel drijft, leidt een dikkere korst automatisch tot een hoger gebergte.

Twee ingrijpende groeispurten

De eerste revolutie vond ongeveer 2,3 miljard jaar geleden plaats, gevolgd door een tweede piek rond 800 miljoen jaar geleden. Hoofdauteur Matthijs Smit stelt dat de dikste korst rond deze momenten enorm toenam van 30 naar 60 kilometer, en later van 60 naar 90 kilometer. Dit resulteerde in een maximale hoogte die steeg van 1 naar 4,5 en uiteindelijk zelfs 9 kilometer.

De onderliggende oorzaak van deze transformatie ligt in de afkoeling van de aarde. Co-auteur Douwe van Hinsbergen van de Universiteit Utrecht legt uit dat de aardkorst hierdoor stijver wordt en meer gewicht kan dragen. “De sterkte van de korst en de manier waarop die reageert op krachten is een complex systeem, en de langzame afkoeling zet kettingreacties in gang die rond de revoluties tot een soort groeispurt van gebergtes leidden.”

Bron: Universiteit Utrecht