KNMI keert na 129 jaar terug in Utrecht voor hitte metingen
Na een afwezigheid van 129 jaar is het KNMI weer neergedaakt op de plek waar het ooit begon: sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht. Sinds 9 november meet een professioneel weerstation op het dak nauwkeurig het lokale weer, met een sterke nadruk op stedelijke hitte. Voor Utrechters betekent dit dat het weer voortaan gedetailleerd op straatniveau in kaart wordt gebracht, hoewel actieve hulp van bewoners hard nodig is voor de fijnste data.
Historische terugkeer naar de Domstad
Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut zag op 31 januari 1854 het licht dankzij oprichter Christopher Buys Ballot, die Sonnenborgh uitkoos als eerste uitvalsbasis. In 1897 verkaste de dienst naar De Bilt vanwege de vele meetruis in de dichtbevolkte stad, die vol zat met beton, bomen en hoeken. Volgens Giovanni Stijnen, directeur van museum en sterrenwacht Sonnenborgh, zijn weermetingen in een stedelijke omgeving door al die obstakels erg lastig.
Waar landelijke weerdiensten van oudsher juist uitweken naar rustige grasvelden volgens de richtlijnen van de WMO, keren meteorologen nu gedwongen door klimaatverandering op hun schreden terug. Klimaatonderzoeker Gerard van der Schrier legt uit dat de behoeften zijn veranderd: steden veranderen door opwarming snel, waardoor de wens groeit om het stedelijk meetnetwerk flink uit te breiden.
Lokale hittekracht monitoren
Hitte is uitgegroeid tot een groot thema, zeker in steenachtige steden waar groen ontbreekt. Om die reden introduceerde het KNMI afgelopen juni de index hittekracht, gebaseerd op de WBGT-waarde die aangeeft hoe goed het menselijk lichaam warmte kwijt kan via zweten. Dit soort lokale signalering is cruciaal voor evenementen zoals de Utrecht Marathon. Met het nieuwe station op Sonnenborgh – waarvoor zelfs een gespecialiseerd Brits-Amerikaans installatiebedrijf overkwam – beschikt de stad over geavanceerde temperatuursensoren.
Project UTMOST en hulp van Utrechters
De plaatsing maakt deel uit van het onderzoeksproject UTMOST, waarin onder meer het KNMI, Sonnenborgh, de Universiteit Utrecht, het RIVM en Milieucentrum Utrecht samenwerken. Toch is één professioneel station op het dak niet genoeg om de warmte per straat te achterhalen. Stijnen stelt dat er flink wat bewoners nodig zijn om extra meters te koppelen aan het KNMI-systeem. Wie zelf al een weermeter thuis heeft hangen, kan die data aanleveren om zo gezorgd te worden voor een waterdicht en fijnmazig weerbeeld in de regio Utrecht.
Bron: DUIC