Utrechtse bioloog ontrafelt oeroud leven diep onder grond
Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van bioloog Daniel Tamarit van de Universiteit Utrecht ontvangt een ERC Synergy Grant van 10 miljoen euro. Met deze riante subsidie start het zesjarige project DEEP-LIFE, waarmee wetenschappers afdalen naar de verborgen wereld die kilometers onder het aardoppervlak schuilgaat. Het doel is om onbekende micro-organismen op te sporen en zo de evolutionaire geschiedenis van het vroege leven op aarde te doorgronden, met mogelijke aanknopingspunten voor het ontstaan van de mens.
Hoewel het wemelt van het leven aan de oppervlakte, bevindt zich in de diepe gesteenten en rotsen een gigantische, grotendeels onbekende microbiële wereld. In volledige duisternis en met minimale hoeveelheden energie leiden deze organismen een traag bestaan. Toch vertegenwoordigen ze gezamenlijk een aanzienlijk deel van al het microbiële leven op onze planeet.
Vier experts slaan de handen ineen
Het opsporen van het ondergrondse leven is geen eenvoudige opgave. Het boren in oeroude gesteentelagen brengt technische obstakels met zich mee, en het risico op verontreiniging met organismen van dichtbij het oppervlak ligt op de loer. Bovendien is de concentratie van leven zo laag dat het verzamelen van voldoende DNA een enorme uitdaging is.
Om deze hobbels te overwinnen, bundelen verschillende disciplines hun krachten. Geoloog Henrik Drake spoort geschikte aardlagen op, terwijl Mark Dopson zich richt op de microbiële gemeenschappen in de diepte. Geneticus Stefan Bertilsson analyseert het schaarse genetische materiaal, waarna Tamarit alle puzzelstukjes samenvoegt.
Alleen door onze expertises te combineren, kunnen we deze bijzondere plekken onderzoeken
“Dit zou ik nooit in hun eentje kunnen doen, en dat geldt ook voor mijn collega’s”, licht Tamarit toe. “Alleen door onze expertises te combineren, kunnen we deze bijzondere plekken onderzoeken. En misschien verandert het onderzoek wel ons beeld van hoe het leven op aarde is geëvolueerd.”
Meer dan een miljard jaar afgezonderd
De wetenschappers richten hun pijlen op stabiele gebieden waar de temperaturen al meer dan een miljard jaar niet dusdanig zijn gestegen dat leven onmogelijk werd. Hier bevinden zich mogelijk organismen die al onvoorstelbaar lang van de buitenwereld zijn afgesloten. Een van de mogelijke boorlocaties bevindt zich in Finland, waar eeuwenoude rotsformaties gunstige papieren hebben.
Het zou fantastisch zijn als we micro-organismen ontdekken die sterk verschillen van alles wat we nu kennen
Door het DNA van de vondsten te analyseren en te vergelijken met bekende organismen, hoopt Tamarit de evolutionaire stamboom verder aan te vullen. De ontdekking van onbekende groepen kan oude gaten in de wetenschappelijke kennis dichten en mogelijk opnieuw schijnen op de ontwikkeling van complexe cellen zoals die van planten, dieren en mensen.
Bron: Universiteit Utrecht