Pak macht van digitale platforms krachtig aan
Voor veel Utrechts bezorgers en chauffeurs die via apps werken, schiet de huidige Europese wetgeving tekort. Nieuw onderzoek vanuit de Universiteit Utrecht laat zien dat het aanpakken van schijnzelfstandigheid via het arbeidsrecht niet genoeg is om de economische macht van grote platforms te beteugelen.
De afgelopen jaren draaide de politieke discussie vooral om de vraag of bezorgers van maaltijddiensten en taxichauffeurs eigenlijk in loondienst moeten treden. De Europese Unie introduceerde in 2024 regelgeving om dit op te lossen, en Nederland moet deze regels eind van dit jaar invoeren. Volgens jurist Gabriël van Rosmalen, die op dit onderwerp promoveerde aan de Universiteit Utrecht, kijkt deze wet te weinig naar de afhankelijkheid en marktmacht van digitale bedrijven.
Mededingingsrecht als wapen
Omdat de juridische band tussen een zelfstandige platformwerker en een app-bedrijf geldt als een relatie tussen twee ondernemingen, ligt er een oplossing in het mededingingsrecht. Dit rechtsgebied bewaakt immers eerlijke concurrentie en kan ingezet worden om de economische ongelijkheid te verkleinen.
Drie routes naar eerlijker werk
In zijn proefschrift Power Imbalance between Digital Labour Platforms and Platform Workers: How Can Competition Law Respond? schetst Van Rosmalen drie concrete wegen om de machtsbalans te herstellen:
- Collectieve onderhandelingen: Zelfstandigen moeten de ruimte krijgen om gezamenlijk afspraken te maken over hun beloning, zonder direct te worden gehinderd door regels tegen verboden kartels.
- Economische macht begrenzen: Het aanpakken van mechanismen waarmee platforms werknemers aan zich binden en overstappen naar een concurrent vrijwel onmogelijk maken.
- Democratisering van platforms: Het oprichten van platformcoöperaties waarbij de werkenden zelf eigenaar worden van het systeem.
Het volledige proefschrift is open acces, online te lezen via de Utrecht Repository, inclusief een Nederlandse samenvatting vanaf pagina 205.
Bron: Universiteit Utrecht