Onderzoek belicht nijpende situatie van ongedocumenteerden

Voor inwoners van de regio Utrecht die te maken hebben met maatschappelijke vraagstukken rondom migratie, werpt recent onderzoek een nieuw licht op de dagelijkse realiteit van mensen zonder verblijfsstatus. Hoewel de groep enorm divers is qua achtergrond en leeftijd, botsen zij op dezelfde harde grenzen binnen de Nederlandse samenleving.

Dat blijkt uit de publicatie Nader zicht op Migranten zonder Verblijfsrecht: een diverse groep met uiteenlopende zorgen. Het WODC gaf prof. dr. Ilse van Liempt de opdracht om dit te onderzoeken, in samenwerking met de Erasmus Universiteit Rotterdam. Naast literatuuronderzoek en gesprekken met twintig experts, zijn er diepte-interviews gehouden met vijftien Surinaamse vrouwen en vijftien gezinnen met kinderen.

Strenge restricties en knellend beleid

Omdat het landelijke beleid sterk inzet op terugkeer, komt de Nederlandse zorgplicht volgens de onderzoekers in de knel. Wie geen geldige papieren heeft, mag formeel niet werken, bouwt geen recht op uitkeringen of verzekeringen op en loopt tegen obstakels aan bij onderwijs. Alleen medisch noodzakelijke zorg is toegankelijk.

Daarnaast kunnen deze migranten hun wettelijke rechten vaak niet opeisen. Denk hierbij aan het corrigeren van onterecht verhoogde huren of het vorderen van achterstallig loon. Wie aangifte doet van uitbuiting of strafbare feiten, loopt bovendien direct het gevaar om te worden aangehouden of uitgezet.

Tussen zelfredzaamheid en diepe afhankelijkheid

Een groot deel van de groep weet zich staande te houden door via de informele economie inkomen en huisvesting te regelen. Toch lukt dit lang niet iedereen. Door ziekte, leeftijd of simpelweg het ontbreken van werk vallen mensen buiten de boot. Zij verliezen hun zelfstandigheid en worden volledig afhankelijk van hulporganisaties of hun eigen sociale kring.

Vanwege de soms schrijnende omstandigheden waarin deze mensen verkeren, adviseren de onderzoekers om te onderzoeken of het legaliseren van specifieke subgroepen een oplossing kan bieden, naar het voorbeeld van andere landen. Meer details over de achtergronden van dit project zijn te vinden in het volledige nieuwsbericht van het WODC.

Bron: Universiteit Utrecht