Dodelijke paddenstoelen opgedoken: welke giftige soorten groeien in Utrecht?

Wie de Utrechtse bossen en natuurgebieden intrekt, kan ongemakkelijk dicht langs de rand van de afgrond lopen. Na de recente ontdekking van de groene knolamaniet in het Gagelbos en de zeer zeldzame kleverige knolamaniet (ook wel bekend als de ‘engel des doods’) in Soest, is de angst voor giftige schimmels in de regio actueel. Maar welke gevaren schuilen er precies onder de Utrechtse bladeren?

Gelukkig stellen kenners direct gerust: slechts een fractie van de soorten is zo giftig dat consumptie dodelijk afloopt. De groene knolamaniet komt redelijk veel voor en valt op door zijn groenige gloed op de hoed. De kleverige variant blijft juist wit en is daardoor lastiger te onderscheiden van een gewone champignon, hoewel deze laatstgenoemde soort in onze provincie vrijwel nooit wordt aangetroffen.

Verwarring in de pan

Niet elke giftige schimmel brengt direct het uiterste gevaar met zich mee. Zo zijn er varianten waar je vooral ernstig ziek en misselijk van wordt. Een treffend voorbeeld is de carbolchampignon. Deze lijkt sprekend op eetbare familieleden, waardoor verwarring op de loer ligt. Wie ervan eet, voelt zich volgens kenners even flink beroerd, al trekt dat doorgaans wel weer weg.

Veel andere giftige soorten hebben het voordeel dat hun uiterlijk direct afschrikt. De bekende vliegenzwam met zijn rode hoed en witte stippen nodigt niemand uit voor een paddenstoelenstoof. Voor de panteramaniet geldt iets vergelijkbaars: deze bruine variant met witte stippen behoort tot dezelfde familie als de dodelijke knolamanieten, maar levert ‘slechts’ een milde misselijkheid op.

Hallucinaties in het open veld

Een heel andere categorie wordt gevormd door de psilocybe, in de volksmond bekend als kaalkopjes. Deze kleine, bruine paddenstoelen veroorzaken hallucinaties. Waar sommigen spreken van een giftige reactie, noemen liefhebbers het een gewenste beleving. Dit leidt nog wel eens tot gevaarlijke situaties; zo snoept er in de regio elke twee of jaar een kind van, waardoor ouders direct vrezen voor de mentale toestand van hun kroost. Opvallend detail: zodra je in een psilocybe snijdt of deze indeukt, verkleurt het vruchtlichaam blauw door de werkzame stof. Ze groeien overigens liever in een open veld danp in de beschutting van een bos.

Weet wat je eet

De algemene vuistregel voor natuurliefhebbers in de provincie Utrecht blijft simpel: begin er niet aan als je de soort niet feitelijk kent. Wie de natuur intrekt, kan overigens ook geluk hebben en stuiten op fraaie blikvangers zoals de zeldzame, donkerrode granaatbloemwasplaat. Die is volgens experts vooral bedoeld om te bewonderen, en zeker niet voor de pan.

Bron: RTV Utrecht