Mbo’ers geweerd uit de club: nieuwe Utrechtse voorstelling confronteert

Wie dacht dat het nachtleven voor iedereen openstaat, komt bedrogen uit. Utrechtse studenten en jongeren met een mbo-achtergrond lopen nog regelmatig tegen gesloten deuren aan bij feesten of verenigingen. Theatergroep Matrose grijpt deze harde realiteit aan voor een nieuw project en neemt vanaf 4 november de Utrechtse nachtclub KABUL à GoGo over met de productie Club Kafka.

Het gezelschap, bestaande uit Manon Poort, Marieke Braaksma en Jordy Roeten, ontmoette elkaar ooit op een mbo-artiestenopleiding in Zwolle. Destijds botsten zij al tegen regels aan doordat ze met hun studentenpas de kroeg niet in kwamen, terwijl hbo-vrienden dat wel mochten. Pas later begonnen de makers zich af te vragen waarom de maatschappij zo selectief omgaat met opleidingsniveaus. Vorig jaar beet het gezelschap zich in de Domtoren al vast in dit thema met de productie Dom, die draaide om het verlammende gevoel van je dom voelen.

Van het kastje naar de muur

De titel Club Kafka is een bewuste knipoog naar het literaire werk Het Slot van Franz Kafka, waarin hoofdpersoon K. stuit op een ondoorringbare bureaucratie. In de theatervoorstelling krijgt een mbo’er tot tweemaal toe de toegang tot de club geweigerd. Bezoekers lopen door het hele pand en zien scènes waarin de hoofdpersoon telkens van het kastje naar de muur wordt gestuurd omdat hij er zogenaamd niet thuishoort.

Aan de voorstelling voorafgaand is een documentaire te zien die het trio maakte met zeventien mbo-studenten van het Creative College. Uit die gesprekken bleek dat mbo-schaamte diepgeworteld zit. Veel jongeren proberen hun opleidingsniveau in gesprekken te verdoezelen uit angst voor een oordeel. Zelfs de makers merken dat dit gevoel hardnekkig is; zo betrappen zij zichzelf er weleens op bang te zijn dat anderen hen dom vinden.

Vooroordelen en bubbels

Tijdens hun onderzoek stuitten de theatermakers op hardnekkige stereotypen in de maatschappij. Zo wordt een vmbo- of mbo-advies door sommige ouders als teleurstellend ervaren, en gebruiken docenten op scholen onbewust denigrerende opmerkingen in onrustige havo- of vwo-klassen zoals: “je bent toch geen vmbo’er”. Ook kregen de spelers na afloop van try-outs verbazing te horen van publiek dat ontdekte dat de acteurs van het mbo kwamen: “Hé? mbo? Dat had ik helemaal niet verwacht!” Volgens Braaksma laat dit vooral zien in wat voor bubbel mensen soms leven, inclusief uitspraken als: “Maar je ziet er helemaal niet uit als een mbo’er.”

Voor de documentaire spraken de makers tevens met Tweede Kamerlid Arend Kisteman, een trotse mbo’er die zich in Den Haag hard maakt voor praktisch opgeleiden. Dit gesprek zorgde voor een frisse blik en bracht een doorbraak in hun denkwijze over politiek en status.

Met de productie willen de makers het gesprek op gang brengen, juist op plekken waar men zich hier nauwelijks bewust van is, zoals universiteiten. Het ultieme doel? Dat het kiezen voor een praktisch vak net zo vanzelfsprekend en gewaardeerd wordt als het worden van een advocaat. Vanaf 4 november speelt Matrose in totaal negentig keer in KABUL à GoGo, waarbij bezoekers via zes verschillende routes door de club kunnen lopen.

Bron: DUIC