Utrechtse jeugdbescherming onder vuur na misstanden Spanje
Jongeren die dagenlang honger leden, voor straf achter stroomdraad werden opgesloten en in hun ondergoed in de buitenlucht moesten staan. Het zijn enkele van de schokkende ervaringen die zestien oud-bewoners deelden met onderzoeksprogramma Nieuwsuur over het Spaanse gezinshuis Huize Soria. Ook het in Utrecht actieve SAVE Jeugdbescherming bleef daar ondanks oplopende zorgen langdurig kwetsbare minderjarigen onderbrengen.
De kwestie rondom de buitenlandse plaatsingen zorgt al langere tijd voor ophef. Zo meldde DUIC eerder al dat er sinds 2022 drie minderjarigen voor wie de gemeente Utrecht verantwoordelijkheid droeg illegaal over de grens zijn gestuurd. Uit onthullingen van Nieuwsuur bleek bovendien dat SAVE in sommige gevallen kinderen naar Spanje uitzond zonder de verplichte toestemming, zelfs nadat rechters deze werkwijze definitief hadden afgekeurd.
Jarenlange vernederingen en straffen
Het onderzoek van het televisieprogramma, dat sprak met cliënten die er over een periode van twintig jaar verbleven, schetst een grimmig beeld van een repressieve cultuur. Bewoners kregen te maken met fysieke en geestelijke mishandeling, waarbij basisbehoeften zoals slaap, voedsel en toiletbezoek werden onthouden als disciplinaire maatregel. Daarnaast werden jongeren urenlang in de felle zon gezet of aangezet tot pesterijen, zoals het gooien van paardenpoep naar een groepsgenoot.
Er was nauwelijks ruimte voor privacy binnen de instelling. Contacten met het thuisfront werden sterk ingeperkt, elektronische berichten werden gecontroleerd en bewakingscamera’s hanteerden een strak toezicht op het gedrag. Ook ontbrak het op plekken aan structureel onderwijs.
Doorplaatsingen ondanks signalen
Hoewel verschillende instanties al langer op de hoogte waren van de omstreden praktijken en er al in 2021 signalen lagen over een onveilige omgeving, bleven organisaties kinderen aansturen. SAVE Jeugdbescherming, onderdeel van Samen Veilig Midden-Nederland gevestigd in Overvecht, ging hier eveneens mee door. Volgens de organisatie kwamen er destijds uit de eigen cliëntenkring geen directe onveiligheidssignalen naar voren. Pas nadat er in het begin van dit jaar officiële klachten binnenkwamen, zette SAVE een streep door nieuwe plaatsingen.
De Spaanse toezichthouder besloot om het tehuis eind september direct te sluiten omdat de benodigde vergunningen bleken te ontbreken. Huize Soria wijst de aantijgingen van de hand en stelt dat alle huisregels in overleg met juridisch adviseurs en betrokken instanties zijn opgesteld.
Politiek onderzoek in Utrecht
De misstanden hebben inmiddels directe politieke consequenties in de Domstad. De Utrechtse gemeenteraad besloot begin oktober tot een grondig, onafhankelijk onderzoek naar het functioneren van Samen Veilig Midden-Nederland. Daarbij wordt specifiek ingezoomd op de besluitvorming, de manier waarop klachten zijn behandeld en het negeren van rechterlijke uitspraken. De resultaten hiervan worden uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 verwacht.
Daarnaast laat SAVE op zijn eigen website weten zelf ook een extern onderzoek te laten uitvoeren naar het eigen handelen, waarvan de eerste uitkomsten in de tweede helft van oktober tegemoet worden gezien.
Bron: DUIC