Prachtige Vecht-buitenplaatsen onthullen duistere koloniale geschiedenis
Wie wel eens fietst of wandelt langs de kronkelende Vecht, kent ze ongetwijfeld: de weelderige buitenplaatsen die daar in de Gouden Eeuw uit de grond werden gestampt door Amsterdamse welgestelden. Wie dieper in de historie van deze landgoederen duikt, stuit echter op schitterende architectuur én een pijnlijke werkelijkheid. Een nieuwe documentairereeks brengt dit verleden haarscherp in beeld voor de inwoners van de regio Utrecht.
De zevendelige serie, getiteld Buiten aan de Vecht, neemt kijkers mee langs markante locaties zoals Goudestein in Maarssen – heden ten dage het gemeentehuis van Stichtse Vecht – en De Vijverhof in Nieuwersluis, waar nu een restaurant gevestigd is. Op die laatste plek woonde destijds Agnes Block, de pionier die erin slaagde om als eerste in Nederland een ananas te kweken.
Persoonlijke verhalen en archieven
Om de verhalen te reconstrueren, doken Danny van Zeggelaar en het productieteam diep de archieven in. Ze bezochten onder meer het Utrechts Archief, bestudeerden kaarten, dagboeken en schilderijen, en gingen zelfs buiten sluitingstijd langs bij het Rijksmuseum. Presentator Angelique Houtveen noemt het vervaardigen van de reeks “heel bijzonder” en prijst de visuele pracht: “Je ziet Utrecht met drone-shots en hele mooie beelden, en je leert de hele regio langs de Vecht kennen.”
De keerzijde van de rijkdom
Naast esthetische bewondering voor de landgoederen in de regio Utrecht, Maarssen, Breukelen en Amsterdam, schuwt de serie de zwarte bladzijden niet. Veel van het kapitaal achter de statige huizen vond zijn herkomst in de koloniale handel. Houtveen legt uit hoe archiefstukken historische figuren plots menselijk maken: “Aan de ene kant heb je een schilderij van iemand in het Rijksmuseum. En op het andere moment kijk je in de dagboeken van diegene. Dan is het opeens een persoon. Die dronk, at, vrienden had. En die toch zo’n grote spil was in de koloniale handel, die tot zoveel menselijk leed heeft geleid.”
Dit komt onder meer aan bod in persoonlijke gesprekken. Zo spreken Henrick van Asch van Wijck, wiens voorouders actief waren in de koloniale handel, en Naomi Veerman, van wie de voorouders vermoedelijk als slaaf werkten op plantages van diezelfde familie, met elkaar over dit beladen verleden.
“Beiden kunnen er niets aan doen hoe de geschiedenis is gelopen, het is een realiteit”, aldus Houtveen over deze ontmoeting. “Hij ging naar zijn oma en zag al die schilderijen. Maar hij ontdekte ook in zichzelf: ‘Een deel van mij is trots, een ander deel ook niet.'”
De documentaireserie is sinds deze week te bekijken bij RTV Utrecht en zal in het voorjaar vanvolgend jaar te zien zijn bij NH. De productie is tot stand gekomen dankzij financiële steun van het Cultuurfonds, het Mediafonds Provincie Utrecht en de provincie Utrecht.
Bron: RTV Utrecht