Gevelsteen aan Drift eert tot slaaf gemaakte Sitie
Wie door de Utrechtse binnenstad langs de universiteitsbibliotheek aan de Drift loopt, kan sinds kort stilstaan bij een tastbaar stukje vergeten stadsgeschiedenis. Aan de gevel van Drift 27 is een gedenksteen onthuld voor Sitie, een vrouw die eeuwen geleden als tot slaaf gemaakte in exact hetzelfde pand werd ondergebracht.
De plaatsing van de gevelsteen is het resultaat van twee jaar voorbereiding door het Utrechts Gevelteken Fonds (UGTF) en de Universiteit Utrecht. Bestuurslid Marjet Douze zocht samen met Paul Verhagen naar een manier om zowel vrouwen als het slavernijverleden een zichtbare plek in het Utrechtse straatbeeld te geven. Tijdens een feestelijke bijeenkomst in Café Lodewijk trokken rector magnificus Wilco Hazeleger, cultuurhistoricus Nancy Jouwe en Douze gezamenlijk aan het koord om het gedenkteken aan de buitenmuur te onthullen.
Tegen haar wil in Utrecht
Het kunstwerk vertelt het ingrijpende levensverhaal van Sitie, die opgroeide op Zuid-Celebes (het huidige Sulawesi) in Indonesië. Rond 1752, toen ze naar schatting tussen de tien en veertien jaar oud was, werd ze geschonken aan VOC-functionaris Joan Gideon Loten. Zes jaar later, in 1758, nam Loten haar mee naar Utrecht, waar ze haar intrek nam in het grachtenpand aan Drift 27.
Hoewel er beperkte historische gegevens over haar bewaard zijn gebleven, blijkt uit nagelaten brieven van Loten duidelijk dat Sitie hevig verlangde naar een terugkeer naar haar geboortegrond. Die wens ging nooit in vervulling; ze bleef onvrij en overleed uiteindelijk in 1820 aan de Utrechtse Oudegracht.
Symboliek van onvrijheid
Het gedenkteken is ontworpen door grafisch vormgever Max Kisman, onder meer bekend van de Peace-Now Poster. In het reliëf staat de beknelling van Sitie centraal: een vrouwenfiguur wordt geflankeerd en vastgehouden door een leeuw en een tijger, die volgens Kisman symbool staan voor macht en sluwheid. Vlak boven haar vliegt een vogel, als contrast met haar eigen gebrek aan bewegingsvrijheid.
Naast een eerbetoon aan Sitie dient het werk als monument voor andere tot slaaf gemaakte vrouwen die noodgedwongen in de Domstad terechtkwamen. Cultuurhistoricus Jouwe benadrukt dat het koloniale verleden veel dichterbij de hedendaagse Utrechter staat dan vaak wordt gedacht. Voorbijgangers kunnen bij de gevelsteen via een speciale QR-code meer te weten komen over het historische verhaal.
Bron: DUIC