Utrechtse lucht schoner, maar effect milieuzone onduidelijk

De luchtkwaliteit in de Domstad is de afgelopen jaren flink verbeterd, maar het blijft onduidelijk in hoeverre dat specifiek te danken is aan de ingestelde milieuzones. Dat blijkt uit de antwoorden die het college van burgemeester en wethouders heeft gegeven op vragen van EenUtrecht, VVD en CDA over de kosten en effecten van deze maatregelen.

Utrecht kent al sinds 2007 een milieuzone, die door de jaren heen stapsgewijs is aangescherpt. Sinds 2015 geldt deze beperking ook voor dieselpersonenauto’s. Sinds 1 januari 2025 is daar voor het centrum een zero-emissiezone aan toegevoegd. Waar de milieuzone nu nog van toepassing is op dieselpersonenauto’s en autobussen, richt de zero-emissiezone zich op vracht- en bestelwagens. Voor oudere bedrijfswagens gelden nog overgangsregels, maar uiterlijk in 2030 moeten alle bestel- en vrachtwagens in de zone volledig uitstootvrij zijn.

Grote daling stikstofdioxide

Wie kijkt naar de cijfers, ziet dat de concentratie stikstofdioxide (NO2) in de regio tussen 2011 en ruwweg is gehalveerd. Toch nuanceert het gemeentebestuur die winst direct. Naast de lokale milieuregels zorgen ook schonere voertuigen en bredere Europese en landelijke regels voor schonere lucht.

“Het specifieke aandeel van de milieuzone in deze verbetering is heel lastig in te schatten”, aldus het college. Wel tonen berekeningen van TNO aan dat de milieuzone zo’n 5 tot 10 procent van de directe verkeersuitstoot binnen het gebied weet te voorkomen. Sinds de komst van de zero-emissiezone kiezen bovendien meer ondernemers voor groen vervoer: in augustus reed 13 procent van de bestelbusjes en 21 procent van de vrachtwagens in het centrum uitstootvrij. Dit betekent een stijging van respectievelijk 38 en 82 procent.

Miljoeneninvesteringen

Een compleet overzicht van alle gemaakte kosten sinds 2013 ontbreekt bij de gemeente, hoewel diverse deelbedragen wel bekend zijn. Zo werd voor de milieuzone voor personen- en bestelwagens in 2015 zo’n 3,6 miljoen euro uitgetrokken en ging er in 2014 al 10 miljoen euro naar sloopsubsidies voor vervuilende auto’s. Voor nieuwe handhavingscamera’s is dit jaar nog eens 1 miljoen euro geraamd. Voor de periode van 2025 tot 2031 is er daarnaast 4,4 miljoen euro begroot voor alle zones gezamenlijk. Ondernemers die hun wagenpark moeten vernieuwen krijgen eveneens te maken met kosten; zo schat de gemeente de uitgaven bij een mogelijke uitbreiding richting bedrijventerreinen in 2030 op 5,3 miljoen euro (of 1,1 miljoen euro exclusief bedrijventerreinen).

Fout bij gasaggregaat

De gemeente zet door netcongestie op sommige plekken tijdelijk gasgeneratoren in om het volle stroomnet te ontlasten. Rond een gepland aggregaat voor het Museumdepot op Lage Weide is echter een rekenfout ontdekt. Bij de vergunningaanvraag werd abusievelijk een zuinig dieselaggregaat ingevoerd in plaats van het daadwerkelijke gasaggregaat. Hoewel de generator hierdoor niet juist was gemodelleerd, leidt een herberekening tot een beperkte stikstofneerslag van 0,01 mol per hectare per jaar. Omdat de uitstoot tijdelijk en klein is, verwacht de gemeente geen significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden.

De tijdelijke generatoren vormen voor het college geen aanleiding om het beleid rondom de milieuzones te herzien. Wel buigt de gemeente zich vanwege de netcongestie over de vraag hoe de zero-emissiezone richting 2030 “realistisch en uitvoerbaar” kan worden doorgevoerd.

Bron: DUIC