Eeuwenoude Utrechtse klok klinkt weer handmatig

Voor langoerige Utrechters die door de binnenstad wandelen klinkt er zondag een vertrouwde, maar subtiel veranderde klank door de straten. De eeuwenoude Martinusklok in de Nicolaïkerk wordt vanaf dat moment weer traditioneel met de hand geluid. Na een lange periode waarin een machine het zware werk overnam, grijpen specialisten weer eigenhandig naar het touw in de toren.

De zware ijzeren klok, die in 1573 werd vervaardigd door gieter Willem Wegewaert, weegt liefst 1.165 kilo en hangt in de Noordtoren aan het Nicolaaskerkhof, vlakbij het Centraal Museum. Hoewel de kerk vijf klokken telt die kunnen luiden, is de Martinusklok vooralsnog de enige waarbij de handmatige methode van stal wordt gehaald. Bij de andere vier klokken bleken technische hindernissen roet in het eten te gooien, zo laat het Utrechts Klokkenluiders Gilde (UKG) weten.

Minder slijtage en een aangenamer geluid

De overstap naar handkracht is niet alleen een nostalgische keuze, maar vooral ingegeven door behoud van het monumentale erfgoed. Automatische machines slaan de klok vaak te krachtig aan, wat resulteert in een schel en blikkering geluid. Volgens het gilde is handmatig luiden een stuk nauwkeuriger. Klokkenluiders kunnen direct reageren op de klank en rekening houden met weersomstandigheden; zo krimpt touw bij natheid en zet het juist uit bij droogte.

Om de zware klok precies op maat te laten klinken zonder dat deze vroegtijdig beschadigd raakt, is een gedegen opleiding vereist. Leden van het UKG volgen een opleidingstraject van een jaar om de juiste slag en het nodige gevoel te ontwikkelen. Wie het vak wil beoefenen, moet volgens de kenners echt leren ‘voelen’ hoe het instrument reageert.

Wekelijks in actie

Het Utrechts Klokkenluiders Gilde is al 47 jaar actief in de Domstad en laat wekelijks op dertien diverse locaties in de stad de klokken horen. Vanaf 19 september trekken de speciaal getrainde gildeleden elke zondagochtend en tijdens speciale feestdagen weer aan het touw in de Nicolaïkerk.

Wie meer wil lezen over het handmatig luiden van erfgoed in de regio, kan ook dit artikel over Utrechts klokkenluider Adri Onnekink lezen of zich verdiepen in de achtergronden over het gevoel achter het luiden in de binnenstad.

Bron: DUIC