Wandel door de historische Utrechtse wereld van Gerard van Honthorst

Wie door de straten van de Domstad loopt, treedt in de voetsporen van een van Nederlands bekendste 17e-eeuwsemeesters. De historische vereniging Oud-Utrecht brengt het verleden tot leven met een speciale stadswandeling langs plekken die verbonden zijn met de Utrechtse schilder Gerard van Honthorst (1592-1656). Liefhebbers van lokaal erfgoed kunnen zo ontdekken waar de kunstenaar zijn jeugd doorbracht, zijn leerlingen opleidde en zijn uiteindelijke rustplaats vond.

De historische route start op het Buurkerkhof, de plek waar de ouders van de schilder in 1590 in ondertrouw gingen in de Buurkerk. Via de Zadelstraat – een verwijzing naar het zadelaarsgilde waarvan zijn vader lid was – belandt de wandelaar in de welvarende buurt Stathe. Hier bracht Van Honthorst zijn jonge jaren door in het pand ‘de Visscherij’. Rond zijn zevende jaar liep hij vermoedelijk naar de Sint Hieronymusschool aan de Kromme Nieuwegracht, de voorloper van het huidige Utrechts Stedelijk Gymnasium, om zich voor te bereiden op een wetenschappelijke of religieuze toekomst.

Ateliers en kroegen

De tocht voert verder langs historische locaties zoals het voormalige patershuis van het Maria Magdalenaklooster aan de Nieuwegracht. Daar huurde de beroemde schilder Abraham Bloemaert zijn atelier en leerschool. Van Honthorst schreef zich daar rond 1616 in, en kon vanuit huis in een kwartier naar zijn leermeester lopen. Voor ontspanning zocht hij regelmatig gezelschap op; zo wandelde hij door de straten richting ‘Het Poortgen’, een kroeg naast de Zegelpoort aan de Ganzenmarkt, die werd gerund door een ver familielid.

Eén van zijn eerste eigen werkplaatsen bevond zich aan de Snippenvlucht, een inmiddels verdwenen huizenrij met houten panden aan de Oudegracht. Daar woonde hij met zijn vrouw Sophia Coopmans, met wie hij na een verblijf in Rome trouwde in 1620. Later betrok hij een riant pand aan het Munsterkerkhof (het huidige Domplein) met een enorme werkplaats van 100 vierkante meter, waar hij maar liefst 25 leerlingen opleidde.

Laatste rustplaats en tentoonstelling

De Utrechtse meester overleed op 5 mei 1656 en vond zijn laatste rustplaats in de Sint Catharinakathedraal aan de Lange Nieuwstraat. Toen hij stierf, luidden de klokken van de Dom een volle uur lang om het verlies van deze grote stadsgenoot te markeren.

Wie de sporen van de schilder wil combineren met zijn daadwerkelijke kunstwerken, kan de wandeling beëindigen bij het Centraal Museum aan het Nicolaaskerkhof. Daar loopt tot en met 13 september 2026 de tentoonstelling In Alles Anders dan Rembrandt. Deze expositie toont hoe Van Honthorst zich in tegenstelling tot Rembrandt juist soepel aanpaste aan zijn Europese opdrachtgevers en het schopte tot hofschilder.

Bron: DUIC