Lokale warmte-initiatieven vrezen opmars provinciaal warmtebedrijf
Nu steeds meer wijken in de regio Utrecht overstappen van gas naar alternatieve energiebronnen, groeit de spanning tussen bewonersinitiatieven en het openbaar bestuur. Waar buurtbewoners zelf de touwtjes in handen willen nemen, vrezen lokale warmtegemeenschappen dat een gepland provinciaal warmtebedrijf voor een oneerlijk speelveld zorgt.
In de provincie Utrecht zijn verschillende burgerinitiatieven ontstaan om de verwarming lokaal te regelen, zoals WarmVreeswijk in Nieuwegein, Huiberts Stroom Everdingen, Oog voor Warmte in Utrecht, Buurtwarmte Houten, SoesterEnergie en het project in de Soesterse wijk Overhees. In die laatste wijk moeten straks 1100 woningen worden aangesloten, nadat de techniek al succesvol is getest bij de lokale kinderboerderij. Volgens bewoner en aanjager Elsie Hijstek biedt dit grote voordelen: “Zelf aan de knoppen zitten, de eventuele winsten terug in het systeem en de wijk stoppen. Zodat je straks niet meer afhankelijk bent van gasprijzen door oorlogen.” Ook Jessica Doorn van de Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) benadrukt dat de nieuwe Wet collectieve warmte juist is bedoeld om dergelijke lokale initiatieven een plek te geven.
Plannen voor UWO+
Die positie komt echter onder druk te staan door nieuwe plannen van de provincie Utrecht, waarschuwt Sophie Schut, directeur van coöperatie Energie van Utrecht. De provincie wil een eigen warmtebedrijf optuigen onder de naam UWO+. Waar de provincie aanvankelijk vooral een ondersteunende rol zou krijgen, gaan de plannen nu verder. Samen met netwerkbedrijf Netverder en staatsenergiebedrijf Energie Beheer Nederland wil het UWO+ zelf warmtenetten gaan aanleggen.
Volgens Schut ontstaat hierdoor een ongelijke strijd. Lokale initiatieven starten vanuit vrijwilligers en zijn voor financiering afhankelijk van commerciële banken, terwijl het provinciale warmtebedrijf met betaalde deskundigen en eenvoudigere financiering werkt. Bovendien vreest Schut dat het UWO+ netten gaat aanleggen waar bewoners helemaal niet op zitten te wachten, uit wantrouwen tegenover kosten of grote overheidspartijen. Om een warmtenet rendabel te krijgen, moet immers zo’n zeventig procent van de bewoners meedoen.
Provincie zoekt naar balans
Gedeputeerde Huib van Essen probeert de initiatieven namens de provincie gerust te stellen. Zijn woordvoerder stelt dat publieke warmtebedrijven en warmtegemeenschappen elkaar juist kunnen aanvullen, aangezien niet elke gemeente een eigen warmtegemeenschap heeft. De provincie blijft lokale projecten ondersteunen en onderzoekt of er extra hulp nodig is, waarna er een voorstel naar Provinciale Staten volgt om meer duidelijkheid te scheppen over de steun vanuit de overheid.
Bron: RTV Utrecht