Eeuwenoud Amersfoorts boekje leidt tot historische zoektocht

Wie had gedacht dat een simpele stapel ingeleverde spullen zou leiden tot een historische ontdekking? Personeel van het Kringloopcentrum Amersfoort trof eind vorig jaar een uiterst zeldzaam en kwetsbaar boekje aan met gotische letters en vergeelde pagina’s. Het blijkt te gaan om het oudste gedrukte boek over de stad Amersfoort, daterend uit 1554.

Kringloopvondst roept rillingen op

Tussen de vele duizenden items die maandelijks door de handen van de medewerkers gaan, viel het antiquarische exemplaar direct op. Teamleider Margriet Soer omschrijft de ontdekking als een bijzonder moment. “Daar lopen bijna de rillingen van over je rug”, laat zij op weten over het kwetsbare stuk papier dat de tand des tijds wist te doorstaan.

Spoor van een vergeten landverrader

Het bewaard gebleven document is een eerste druk van een ordonnantie van keizer Karel V. Dankzij handgeschreven notities en een handtekening op het titelblad wist Peter Schrage – historicus en tevens voorzitter van de raad van toezicht van de kringloop – het exemplaar te herleiden tot een opmerkelijke stadsgenoot: de nagenoeg vergeten jurist Jan Vonck.

Wat volgde was een maandenlange persoonlijke zoektocht die Schrage omschrijft als een emotionele achtbaan. Uit archiefonderzoek bleek dat Vonck het boekje destijds aanschafte vanwege een juridische bepaling voor de erfenis van zijn vader. Later schopte de Amersfoorter het echter tot de hoogste politieke kringen in Madrid en speelde hij een sleutelrol in de onderhandelingen met de overlopende stadhouder, de graaf van Rennenberg. In de ogen van opstandelingen tijdens de Tachtigjarige Oorlog gold Vonck daardoor als een regelrechte landverrader.

Biografie op komst

De ontdekking en de nasleep ervan smaken naar meer. Omdat de zestiende-eeuwse jurist historisch gezien grote invloed heeft gehad maar vrijwel uit de boeken is geschreven, overweegt de historicus om een complete biografie over het leven van Vonck te publiceren. Liefhebbers van lokaal erfgoed konden eerder ook al opmerkelijke items tegenkomen, zoals bleek toen er granaten werden ingeleverd bij kringloop Amersfoort, hoewel deze eeuwenoude literaire vondst vooral culturele en historische deuren heeft geopend.

Bron: RTV Utrecht