Promotie aan Universiteit Utrecht: onderzoek toont gezondheidsrisico’s van bandenslijtage aan

Autoverkeer verspreidt een complexe mix van microscopisch kleine rubberdeeltjes door bandenslijtage in de lucht, wat volgens recent promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht serieuze gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Langs snelwegen en drukke wegen is de concentratie van deze deeltjes beduidend hoger dan in parken, zo blijkt uit de studie van promovenda Esther Lenssen.

Lenssen verdedigt haar proefschrift op 4 september 2026 bij de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Ze bekeek de problematiek vanuit twee invalshoeken: een experiment met vrijwilligers om biologische reacties te meten en een grootschalig bevolkingsonderzoek onder ruim 9 miljoen Nederlanders.

Vier uur in de buitenlucht

Voor het experiment verbleven 23 gezonde jongvolwassenen vier uur lang op drie verschillende plekken: een stadspark, een snelweg met doorgaand verkeer en een drukke rotonde waar voertuigen continu optrekken en remmen. Tijdens het verblijf fietstvolk elk uur twintig minuten in een matig-intensief tempo. Voor en na de bezoeken zijn de longfunctie, eventuele klachten en bloedwaarden van de deelnemers onderzocht.

Uit de metingen bleek dat de luchtkwaliteit langs drukke wegen aanzienlijk slechter is. De concentratie rubberdeeltjes lag daar gemiddeld twee tot vijf keer hoger dan in het stadspark. Na een kortdurende blootstelling aan deze lucht zagen onderzoekers een stijging in het aantal witte bloedcellen bij de proefpersonen, al veranderde hun longfunctie niet en bleven directe ontstekingsverschijnselen of klachten uit. De toegenomen witte bloedcellen behoren tot de eerste verdedigingslinie van het menselijk lichaam.

Verband met vervroegd overlijden

Naast de praktijktest met jongvolwassenen analyseerde de promovenda data van een grote groep van 9,6 miljoen volwassen Nederlanders. Hieruit kwam naar voren dat langdurige blootstelling aan rem- en bandenslijtage samenhangt met een verhoogd risico op vervroegd overlijden. Vooral sterfte als gevolg van longkanker, luchtwegaandoeningen en neurologische aandoeningen bleek sterker verhoogd. Deze gezondheidseffecten stonden grotendeels los van de kwalijke gevolgen van reguliere uitlaatgassen.

Volgens de onderzoekers vraagt dit maatschappelijke vraagstuk om een bredere aanpak. Niet alleen uitlaatemissies, maar ook de vervuiling door slijtage van banden en remmen verdient volgens Lenssen zowel wetenschappelijke als beleidsmatige aandacht. Meer informatie over de verdediging is te vinden in de agenda van de Universiteit Utrecht.

Bron: Universiteit Utrecht