Utrechts onderzoek bewijst: synesthesie zorgt voor automatische kleurervaring bij cijfers

Experimenteel psycholoog Christoph Strauch van de Universiteit Utrecht heeft door middel van een nieuw onderzoek aangetoond dat mensen met synesthesie de kleuren die zij bij cijfers waarnemen, niet bewust verzinnen. De reactie van hun pupillen bevestigt dat deze kleurervaringen een lichamelijke basis hebben.

Synesthesie is een aandoening waarbij hersenen zintuiglijke informatie op een bijzondere wijze verwerken. Bij de variant grafeem-kleursynesthesie koppelt de betrokkene vaste kleuren aan specifieke cijfers. Omdat dit tot nu toe een volledig subjectieve ervaring was, was het lastig voor wetenschappers om aan te tonen of mensen deze kleuren echt zagen of dat zij ze bewust verbeeldden.

Pupil als graadmeter

Om dit te onderzoeken, voerde Strauch een experiment uit met zestien personen die synesthesie hebben en een controlegroep van zestien mensen zonder deze eigenschap. De deelnemers kregen cijfers te zien op een scherm, waarbij met eye-tracking de reacties van hun pupillen werden gemeten.

Het is bekend dat pupillen niet enkel reageren op fysiek licht, maar ook op mentale beelden van licht of duisternis. Strauch ontdekte dat bij synestheten hetzelfde mechanisme optreedt: bij cijfers die zij associëren met heldere kleuren, vernauwden de pupillen zich. Wanneer zij cijfers zagen die voor hen aan donkere tinten waren gekoppeld, werden de pupillen juist groter. Deze reacties bleven volledig uit bij de controlegroep.

Automatisch proces

Deze resultaten wijzen erop dat de kleurervaring bij synesthesie niet voortkomt uit bewuste fantasie of rationeel nadenken. Volgens Strauch gebeurt het proces te snel om een bewuste verbeelding te zijn. Het onderzoek biedt daarmee een objectieve methode om een voorheen onzichtbare, subjectieve ervaring in kaart te brengen door de pupil te gebruiken als venster op de hersenactiviteit.

Bron: DUIC