Utrechtse universiteit roept op tot wetenschappelijke experimenten tijdens zonsverduistering

Op woensdag 12 augustus krijgt Nederland te maken met een bijzondere, gedeeltelijke zonsverduistering. De maan bedekt dan ongeveer negentig procent van de zon, wat het de meest omvangrijke verduistering in ons land maakt sinds 1999. Een soortgelijk fenomeen zal pas in 2081 weer vanaf Nederlandse bodem zichtbaar zijn.

Om deze zeldzame gebeurtenis wetenschappelijk te benutten, heeft de Universiteit Utrecht, bij monde van universitair docent Nadine van der Heijden, een reeks experimenten samengesteld. Van der Heijden, verbonden aan het landelijke schakelprogramma Bèta4all voor aankomende natuurkundedocenten, zal tijdens de verduistering zelf met studenten op de Utrechtse Domtoren metingen verrichten.

Zichtbaarheid en voorbereiding

De verduistering is waarneembaar tussen 19:17 en 21:03 uur in het westnoordwesten. Het hoogtepunt wordt bereikt rond 20:11 uur, vlak voordat de zon ondergaat. Vanwege de lage stand van de zon aan de horizon adviseert de universiteit om een hoge locatie op te zoeken voor een vrij uitzicht.

Let op: Het is levensgevaarlijk om zonder speciale bescherming direct naar de zon te kijken. Zonnebrillen, lasmaskers of cd’s bieden onvoldoende bescherming.

Zelf experimenteren

Iedereen kan met simpele hulpmiddelen en een smartphone deelnemen aan de observaties. Er worden vier methoden aangeraden:

• Camera obscura: Gebruik karton met een klein gaatje of een keukengerei zoals een vergiet om de vorm van de verduisterde zon op papier te projecteren.
• Temperatuurmetingen: Registreer nauwkeurig de temperatuurverschillen tijdens het verloop van de verduistering met een snel reagerende thermometer.
• Lichtmetingen: Analyseer de afname van lichtintensiteit met de lichtsensor van een smartphone, bijvoorbeeld via de app Phyphox.
• Schaduwschilfering: Gebruik een Y-vormig karton om te observeren hoe de scherpte van schaduwen verandert wanneer de zon als lichtbron kleiner wordt door de maansverduistering.

Daarnaast kunnen zonnepaneelbezitters de data van hun installatie raadplegen voor een mogelijke dip in de opbrengst rond 20:11 uur.

Bron: Universiteit Utrecht