Hoofdaanklager Internationaal Strafhof Karim Khan ontslagen na wangedrag

Op 24 juli is Karim Khan, de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC), officieel ontslagen. Dit besluit volgt op beschuldigingen van seksueel wangedrag. Een ruime meerderheid van 82 van de 125 lidstaten stemde voor het vertrek van de hoofdaanklager.

Einde van een politiek beladen proces

Het ontslag markeert het voorlopige einde van een ingewikkelde zaak die op 24 oktober 2024 aan het licht kwam. Volgens Kyra Wigard, docent en onderzoeker Internationaal Strafrecht, hebben de lidstaten vastgesteld dat er sprake was van ernstig wangedrag en plichtsverzuim. Iva Vukušić, docent en onderzoeker Conflict Studies, benadrukt dat de uitkomst van de stemming eenduidiger was dan vooraf verwacht en essentieel is voor de geloofwaardigheid van het Hof.

Voorgeschiedenis en beschuldigingen

Karim Khan werd in 2021 vrijwel unaniem gekozen als hoofdaanklager met een termijn van negen jaar. Hij werd destijds gezien als een charismatische vernieuwer die het Hof uit het slop kon trekken. De beschuldigingen omtrent grensoverschrijdend gedrag ontstonden in mei 2024. De klacht betrof een naaste medewerkster van Khan. Omdat er destijds geen formele klacht werd ingediend, vond er in eerste instantie geen nader intern onderzoek plaats.

In mei 2025 werd echter een extern onderzoek gestart door het Office of Internal Oversight Services (OIOS) van de Verenigde Naties, waarbij Khan tijdelijk terugtrad. Hoewel een onafhankelijk panel van rechters in maart 2026 concludeerde dat ernstig wangedrag niet ‘zonder redelijke twijfel’ bewezen kon worden, leidde de aanhoudende onrust en politieke druk uiteindelijk tot de stemming over zijn ontslag.

Uitdagingen voor het ICC

Het vertrek van Khan brengt het ICC in een lastige positie. Het Hof kampt al langer met kritiek over de effectiviteit en een gebrek aan draagvlak in het Globale Zuiden, mede door de focus op enkel Afrikaanse veroordeelden in het verleden. Daarnaast ondervindt het Hof toenemende tegenwerking van niet-lidstaten zoals de Verenigde Staten en Israël. Het proces rondom het ontslag leidde volgens experts tot een ongewenste afleiding van de kerntaken van de rechtbank. Het Hof staat nu voor de opgave om zorgvuldig en spoedig een nieuwe hoofdaanklager te kiezen.

Zie voor een volledig overzicht van het verloop de tijdlijn (pdf) van de gebeurtenissen.

Bron: Universiteit Utrecht