Utrechts onderzoek: persoonlijkheid beïnvloedt lichaamsbeleving via virtual reality

Hoe wij onze lichaamsomvang waarnemen is niet alleen afhankelijk van directe zintuiglijke informatie, maar ook van persoonlijke eigenschappen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van onderzoekers Manja Engel (Universiteit Utrecht) en Valeria Peviani (Radboud Universiteit), gepubliceerd in het vakblad Consciousness and Cognition.

Virtual reality als meetinstrument

In het onderzoek namen 34 vrouwen deel aan een experiment met virtual reality (VR). Met een VR-bril op kregen de deelnemers de opdracht om de grens van hun buik aan te wijzen met een virtuele stok. Vervolgens werden zij blootgesteld aan een visueel-tactiele taak waarbij ze hun eigen buik aanraakten met een fysieke stok, terwijl ze via de VR-bril een virtuele variant zagen.

De onderzoekers maakten hierbij onderscheid tussen twee situaties:

• Congruente feedback: De fysieke en virtuele stok kwamen qua lengte overeen.
• Incongruente feedback: De virtuele stok was korter, waardoor de suggestie werd gewekt dat de buik groter was dan deze in werkelijkheid is.

Invloed van lichamelijke onzekerheid

Na de blootstelling aan deze feedback moesten de deelnemers opnieuw inschatten waar hun buikgrens lag. De resultaten tonen aan dat personen die vooraf hoger scoorden op ‘lichamelijke intolerantie van onzekerheid’ — een eigenschap waarbij onduidelijkheid over het eigen lichaam als onprettig of beangstigend wordt ervaren — hun inschatting sterker aanpasten bij incongruente feedback. Bij congruente feedback was er geen verschil in de waarneming op basis van deze eigenschap.

Volgens de onderzoekers duidt dit erop dat de hersenen continu voorspellingen over het lichaam bijstellen aan de hand van zintuiglijke signalen. Mensen die moeite hebben met onzekerheid, blijken geneigd deze signalen sterker te herwegen zodra er sprake is van tegenstrijdige informatie.

Vervolgstappen

Hoewel de bevindingen inzicht geven in de stabiliteit van het lichaamsbeeld, benadrukken de onderzoekers dat vervolgonderzoek noodzakelijk is. Toekomstige studies moeten zich richten op grotere en meer diverse groepen, inclusief mannen en non-binaire personen. Ook wordt onderzocht of deze inzichten kunnen helpen bij het ontwikkelen van interventies voor een stabieler lichaamsbeeld.

Meer details over het onderzoek zijn terug te vinden in het wetenschappelijke artikel. Meer informatie over het werk van de Utrechtse onderzoeker is beschikbaar via de website van Manja Engel of haar profielpagina.

Bron: Universiteit Utrecht