6000 liter water per seconde voorkomt verzakkende Utrechtse huizen

De Utrechtse grachten en kades zijn voor hun waterpeil direct afhankelijk van de wateraanvoer uit de provincie. Om te voorkomen dat de oevers instorten en huizen in Utrecht bij droogte verzakken, is in Wijk bij Duurstede gestart met de bouw van een nieuw gemaal. De installatie kan straks 6000 liter water per seconde van de Rijn naar de Kromme Rijn pompen.

Werkzaamheden onder de Lekdijk

De aanleg van het gemaal start met een ingrijpende klus: een 300 meter lange buis wordt op een diepte van 17 meter onder de Lekdijk door getrokken. In deze leiding komen elektriciteitskabels te liggen die het toekomstige gemaal in de Wijkse stadshaven van stroom moeten voorzien.

Het gemaal treedt in werking als de waterstand van de Rijn te laag wordt om de Kromme Rijn op natuurlijke wijze van water te voorzien. Op dat moment wordt een stuw in het kanaal opgeblazen om de stroom tegen te houden. Vervolgens pompt het gemaal de waterspiegel aan de andere kant van de stuw omhoog.

Einde aan kostbare en vervuilende dieselpompen

Op dit moment maakt Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden nog gebruik van tijdelijke installaties om de droogte te bestrijden. Het opzetten van deze tijdelijke pompen kost het waterschap erg veel tijd en geld. Bovendien zijn ze niet duurzaam; de installaties verbruiken tienduizenden liters diesel.

“Als het gemaal er al was geweest, had het een hele hoop gedoe gescheeld voor onze organisatie”, zegt omgevingsmanager Jan Willem Vrolijk. “Door het dieselgebruik had het ook een hele hoop geld gescheeld.”

Het verpompte Rijnwater is cruciaal voor de regio. Niet alleen natuur en fruittelers hebben het water hard nodig, het voedt ook de Vecht en de Utrechtse grachten. Volgens hoogheemraad Bert de Groot van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden zijn de gevolgen zonder dit water groot: “Anders zouden oevers instorten en huizen in Utrecht verzakken.”

Impact op woonboten en planning

De stuw en het gemaal verrijzen in het Inundatiekanaal, direct naast de Wijkse stadshaven. In dit kanaal liggen verschillende woonboten. Voor de eigenaren betekent de komst van het gemaal een beperking: als de pompen draaien, kunnen hun boten niet wegvaren. “We zitten wel in hun tuin”, geeft waterschapsbestuurder De Groot toe.

Naar verwachting zal het gemaal gemiddeld zo’n twee maanden per twee jaar in werking zijn. Door de aanhoudende droogte van dit jaar hadden tijdelijke pompen echter al vier maanden moeten draaien, waarvoor zeven pompen nodig waren.

Na het trekken van de buis onder de Lekdijk wordt verder gebouwd aan het gemaal en de stuw. De komende zomers blijft het waterschap nog afhankelijk van tijdelijke dieselpompen. Pas eind 2028 kan het nieuwe gemaal voor het eerst water verpompen.

Bron: RTV Utrecht